Tematin – zamek

Historia

Zamek Tematin zbudowano w połowie XIII wieku, krótko po najeździe mongolskim. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1270 roku, kiedy to w nagrodę za obronę zamku w trakcie walk o tron, rocznym lennem obdarzono żupana Michała. Warownia była częścią pogranicznego systemu obronnego i sygnalizacyjnego oraz strzegła pobliskiego brodu przez Wag. Do 1369 roku stanowiła własność królewską, wyłączając dwudziestokilkuletni okres gdy władał nim zachodniosłowacki magnat Mateusz Csak. Później trafił w ręce prywatne, a właściciele często się zmieniali. Wśród nich warto wymienić rodzinę Thurzonów, którzy kupili zamek w 1524 od Ludwika II Jagiellończyka i w XVI wieku dokonali znacznej jego rozbudowy. W drugiej połowie XVII stulecia zamek przeszedł w ręce rodziny Bercsenyich. Urodził się w nim Mikołaj Bercsenyi, głównodowodzący wojsk węgierskich w czasie powstania Franciszka II Rakoczego. W 1710 roku zamek był oblegany przez wojska cesarskie. Ostrzał, szturmy i grabież po zdobyciu zamku doprowadziły do znacznych zniszczeń i od tamtego czasu obiekt pozostaje w stanie pogłębiającej się ruiny.

Architektura

Zamek pierwotnie składał się z potężnego, kwadratowego donżonu o wymiarach 9 x 9 metrów (wnętrze 3,3 x 3,3 metra) i dużego jak na tamte czasy dziedzińca otoczonego murem obronnym. Jeszcze w XIV wieku wzniesiona została wieża bramna oraz niewielka czworoboczna wieża po stronie południowej obwodu murów. Na wielobocznym dziedzińcu usytuowano budynek mieszkalny oraz zabudowę gospodarczą. Podczas przebudowy w XV wieku przy północnej kurtynie dobudowano nowy gotycki pałac. W XVI wieku powstał nowy dziedziniec północny otoczony murem obronnym i wzmocniony dwiema basztami. Dolny i górny zamek oddzielone były od siebie wykutą w skale fosą, którą przekraczano po zwodzonym moście. W XVII wieku wzniesiono najbardziej dziś charakterystyczny element zamku, czyli południowy masywny bastion.

Stan obecny

Zdecydowana większość zamkowych murów zachowała się do dzisiejszych czasów, chociaż ich stan jest zróżnicowany. Najlepiej widoczne są obiekty górnego zamku: kwadratowy donżon, mury romańskiego budynku mieszkalnego oraz mniejsze fragmenty innych budynków wewnątrz najstarszego dziedzińca. Obszar dolnego zamku porastają drzewa i krzewy, co sprawia, iż zachowane mury są mniej widoczne. Wstęp na teren zamku jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.