Spišský Štvrtok – kościół św Władysława

Historia

   Kościół św. Władysława został zbudowany w XIII wieku wraz z klasztorem minorytów. W 1473 roku z fundacji Stefana Zapolyi, ówczesnego żupana spiskiego, miano dobudować do świątyni późnogotycką kaplicę. Ostatnie badania przesunęły jednak datę jej powstania o kilka dekad wcześniej i powiązały z rodem Thurzonów. Wkrótce po jej ukończeniu budynek został ozdobiony malowidłami ściennymi. W dobie reformacji, gdy kościół zajęli protestanci, katolicy musieli odprawiać swoje nabożeństwa w tej kaplicy. Katolicy odzyskali  świątynię w 1671 roku, choć później jeszcze przez kilka lat był ponownie w rękach protestantów.

Architektura

   Budowla posiada cechy architektury późnoromańskiej i gotyckiej. Prezbiterium zostało zamknięte ścianą prostą, a od północy przybudowano do niego zakrystię i owalną wieżyczką schodową. Przy jednonawowym korpusie od zachodu stoi wyniosła wieża z romańskimi biforiami. Zwieńczenie wieży jest dodatkiem neogotyckim z końca XIX wieku.
   Od południa dobudowana została późnogotycka kaplica. Jest to budowla trójprzęsłowa, zamknięta trójbocznie, nakryta stromym dachem dwuspadowym i ozdobiona bardzo bogatym detalem architektonicznym, na który składają się m.in. maswerki okienne i pinakle wyrastające z opinających kaplicę przypór. Jej wnętrze zostało podzielone na dwa piętra: górne i dolne w formie oratorium, częściowo zatopionego poniżej poziomu gruntu. Prawdopodobnie miało ono pełnić funkcję krypty pogrzebowej. Zostało zwieńczone wewnątrz bogatym i skomplikowanym typem sklepienia parlerowskiego (które zapoczątkował mistrz budowlany Peter Parler, autor między innymi sklepień w katedrze św. Wita w Pradze). W zachodniej części oratorium znajduje się bogato zdobiona empora, pod którą przestrzeń jest sklepiona sieciowo. Wzorców budowlanych tej wspaniałej gotyckiej kaplicy należy szukać w paryskiej Sainte Chapelle, a bliżej w katedrze św. Szczepana w Wiedniu. Z kolei sama stała się przykładem dla kaplicy Zapolyów w Spiskiej Kapitule.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa apsida.sk, Spišský Štvrtok.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Spiski Czwartek, kościół św. Władysława.