Šomoška – zamek

Historia

   Zamek zbudowała rodzina Kachych w końcu XIII lub na początku XIV wieku.  W 1310 roku zamek był we władaniu Mateusza Czaka, zaś po jego śmierci król Karol Robert darował go Tomaszowi Szécsényiemu. W rękach jego potomków pozostał aż do wygaśnięcia rodu, czyli do 1461 roku. Następnie stał  się własnością rodziny Lossonczych, którzy dokonali jego rozbudowy i zwiększyli jego możliwości obronne.
   W latach 50-tych XVI wieku Turcy opanowali prawie wszystkie zamki na terenie Nowohradu, jedynym wyjątkiem była Šomoška. Mały zamek, chroniony głównie przez ukształtowanie terenu, zdołał się obronić. Przetrwał również kolejną turecką ofensywę, podczas której poddały się Dziwin i Modry Kamień. Padł dopiero w dalszym etapie wojny, w 1575 lub 1576 roku. W latach 1573-1593 był okupowany przez Turków, którzy ostatecznie wycofali się, a zamek powrócił do poprzednich właścicieli. Później, w roku 1618, a następnie w latach 1647-1655 był ponownie umacniany. W czasie antyhabsburskiego powstania Franciszka Rakoczego w 1703 roku został zdobyty przez kuruców, zaś w 1709 został zdobyty i zniszczony przez wojska cesarskie. Od tamtego czasu pozostaje ruiną. W latach siedemdziesiątych XX wieku przeprowadzono konserwację i częściową rekonstrukcję ruin.

Architektura

   Zamku został zbudowany z połączonego zaprawą bazaltu. Pierwotnie była to mała budowla z obwodowym murem obronnym w kształcie trójkąta, którego narożnik z ostrym kątem skierowany był w kierunku zachodnim. Od strony wschodniej wjazd do zamku poprzedzony był niewielkim przedbramiem. Zabudowę mieszkalną stanowił budynek, umieszczony na dziedzińcu przy północnej kurtynie murów. W jego wschodniej części mogła się znajdować pierwotnie, czworoboczna wieża.
   W drugiej połowie XV wieku lub na początku XVI stulecia zamek został wzmocniony poprzez budowę trzech narożnych wież ogniowych. Najpotężniejsza z nich, zachodnia, miała 16,5 metra średnicy, a grubość jej murów wynosiła 3,5 metra. Nieco mniejszą półokrągłą umieszczono od strony południowej, natomiast cylindryczna północna broniła drogi wjazdowej na zamek. Kurtyny od strony południowej i północnej zostały wzmocnione nowymi murami w których umieszczono dwukondygnacyjne stanowiska strzeleckie dla broni ogniowej. Zamek był dobrze zaopatrzony w wodę dzięki posiadaniu studni w przyziemiu domu mieszkalnego i zbiornika na wodę deszczową na dziedzińcu.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w postaci trwałej ruiny. W najlepszym stanie znajduje się wielka, zachodnia wieża, która jako jedyny element zamku posiada zadaszenie. Ponadto przetrwała wieża południowa i częściowo skrzydło północne zamku. Warownia jest czynna od kwietnia do października w każdy dzień poza poniedziałkiem w godzinach od 10.00 do 16.00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.