Slanec – zamek

Historia

   Zamek Slanec zbudowała rodzina Abów po 1270 roku. Po upadku rodu król Karol Robert przekazał go rodzinie Drugethów, którzy od około 1330 roku władali nim przez całe stulecie. W drugiej połowie XV wieku przejął go Władysław Lossonczy i dokonał odbudowy po zniszczeniach spowodowanych przez bratrzyków. Jednocześnie zamek został powiększony. W końcu XVI wieku ród Lossonczych wymarł, a od 1601 roku właścicielami Slanca stali się Forgacsowie. Kolejne stulecie było okresem węgierskich powstań, do których niewielki zamek nie był przygotowany. Niemal bezbronny, położony daleko na wschodzie Słowacji, wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. W 1679 roku, w czasie powstania Thókólyego, wysadziło go w powietrze cesarskie wojsko i od tego czasu pozostawał opuszczony. W drugiej połowie XIX wieku za sprawą Józefa Forgacsa odbudowano cylindryczną wieżę i umieszczono w niej rodowe archiwum. Plany odbudowy pozostałej części ruin i utworzenia w nich rodowego muzeum były wprowadzane w życie bardzo powoli, a ostatecznie unicestwiła je II wojna światowa.

Architektura

   Najstarszą częścią zamku był trójkondygnacyjny budynek mieszkalno-obronny o wieżowym charakterze, na planie prostokąta o wymiarach 10,3 x 13 metrów. Zwieńczono go galerią ze stanowiskami obserwacyjnymi i strzelniczymi, podtrzymywaną przez kamienne wsporniki, do dziś zachowane po zewnętrznej stronie ściany. Na piętrze podzielony był na dwa pomieszczenia, z których w południowym umieszczono kaplicę. Obok budynku w tym samym czasie wzniesiono cylindryczną, trzykondygnacyjną wieżę o średnicy 8 metrów i wewnętrznej przestrzeni prawie 4,5 metra. Zwieńczona została machikułami i krenelażem w szczytowej części, umieszczonej na tej samej wysokości co galeria prostokątnego budynku. W późniejszym okresie do wieży dobudowano jeszcze dwa piętra, zwieńczając również wyższą kondygnację machikułami i krenelażem. Wieża prawdopodobnie miała na górnej kondygnacji bezpośrednie połączenie z budynkiem, poprzez drewniany ganek lub mostek.
   W drugiej połowie XV wieku zamek został powiększony o przedzamcze w północnej części skalistego wierzchołka, gdzie ulokowano pomieszczenia gospodarcze oraz wykuto w skale 10 metrowy zbiornik na wodę. Z tej strony prowadziła do zamku jedyna droga, toteż umieszczono tam dodatkową wieżę opartą na stromym skalnym występie i wykuto w skale przed murem fosę, pokonywaną po zwodzonym moście. Budynek bramny umieszczono w załamaniu muru po stronie północnej. Przy kurtynie zachodniej umieszczono natomiast małą czworoboczną wieżyczkę.

Stan obecny

   Zamek znajduje się w postaci trwałej ruiny,  a jego głównym elementem jest cylindryczna wieża i jedna ze ścian prostokątnego donżonu. Dzisiejszy wygląd wieży jest jednak efektem remontu przeprowadzonego przez Józefa Forgacsa w XIX wieku. Z tego okresu pochodzą elementy betonowe, m.in. wsporniki galerii i część stropów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Sypek A., Sypek.R., Zamki i obiekty warowne Słowacji Wschodniej, Warszawa 2005.

Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.