Sivý Kameň – zamek

Historia

   Zamek Sivý Kameň zbudowano w pierwszej połowie XIV wieku z inicjatywy bojnickiego kasztelana Jana. Ochraniał on królewskie majątki w kotlinie górnonitrzańskiej oraz szlak handlowy biegnący z Nitry do Turca i dalej do Polski. Po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1352 roku. W imieniu króla do 1388 roku zarządzali nim bojniccy kasztelanowie, następnie był w posiadaniu paru szlacheckich rodów. W 1434 roku król Zygmunt Luksemburczyk podarował go w zamian za zasługi rodzinie Majteniovskich, którzy dzierżyli Sivý Kameň aż do XVIII stulecia. W 1524 roku zamek został częściowo zniszczony przez pożar, lecz po jakimś czasie przeprowadzono jego odbudowę. W 1626 roku zdobyli go i złupili żołnierze Gabora Bethlena. Od tego czasu nie był już zamieszkany, służył jedynie jako magazyn i więzienie. Na początku XVIII wieku zajęły go wojska Rakoczego, a później służył miejscowej ludności za darmowe źródło materiału budowlanego.

Architektura

   Do budowy niewielkiego zamku wykorzystano szczyt oraz zbocze skalistego, stojącego samotnie wzgórza. Składał się on z wzmocnionego przyporą budynku mieszkalnego i kwadratowej w planie wieży po południowej stronie, w najwyższej części skały. Te dwie budowle otoczono od północy i wschodu murem obronnym połączonym ze skalnymi blokami. We wschodniej części usytuowano niewielką, wysuniętą w całości przed lico muru czworoboczną wieżę, a w północno – zachodniej kurtynie bramę wjazdową w postaci prostego przeprucia w murze. Brama chroniona była przez wieżę o kształcie podkowy, umieszczoną na skalistym cyplu po stronie północnej.
   W XVI wieku zamek został powiększony przez dobudowanie drugiego przedzamcza po stronie zachodniej. Miał on postać podłużnego dziedzińca, z jednej strony otoczonego murem, a z pozostałych chronionego przez starszy mur zamku górnego i ukształtowanie terenu. Jego wnętrzem poprowadzono drogę dojazdową do górnej części zamku. Zaczynała się ona na południu w wąskim korytarzu wytyczonym przez kurtynę muru z jednej strony i skalną ścianą z drugiej. Mniej więcej w połowie podzamcza przejazd do jego gospodarczej części chroniła czworoboczna wieża bramna, za którą przejazd poszerzał się w nieco większy dziedziniec. W jego północnej części znajdowały się podpiwniczone zabudowania.

Stan obecny

   Zamek nie zachował się do czasów współczesnych, przetrwały jedynie niewielkie relikty, których nie udało się rozebrać. Wstęp na teren skalistego wzgórza jest ogólnodostępny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.