Sitno – zamek

Historia

Walory obronne góry Sitno dostrzegli już w pierwszych wiekach naszej ery Celtowie z plemienia Kwadów, którzy zbudowali tu olbrzymi gród. Tętnił on życiem również w okresie Państwa Wielkomorawskiego. Prawdopodobnie jego wały służyły jako schronienie mieszkańcom okolicznych wsi także w późniejszych wiekach. W połowie Xlll wieku we wschodniej, skalistej części terenu grodziska wzniesiono kamienny zamek. W źródłach wspomniany jest dopiero w 1548 roku w związku z działaniami królewskiego wojska przeciwko Melchiorowi Balassie, właścicielowi Sitna, na co dzień trudniącemu się łupiestwem.  W czasie wojen z Turkami Sitno było częścią systemu obronnego i sygnalizacyjnego miast górniczych. W latach 1646-1652 wzmocniono jego fortyfikacje, z tego okresu pochodzi m.in. barbakan. W 1629 roku zamek, wraz z majątkiem obejmującym siedem wsi, stał się własnością rodziny Koharyich. Później majątek przejęli Coburgowie, którzy pozostawali panami zamku aż do jego końca. W 1703 roku Sitno zostało zajęte przez powstańców Franciszka Rakoczego, którzy wycofując się w 1710 roku wysadzili zamek w powietrze.

Architektura

Zamek składał się z części mieszkalno – obronnej ulokowanej na skale oraz z gospodarczej na spłaszczeniu terenu na południe i zachód od skały. Do górnego zamku prowadziły wykute w skale schody, a całość była otoczona murem obronnym o nieregularnym, wielobocznym kształcie. Część murów zbudowano na wałach starszego grodziska, wykorzystano także skalne formacje, wkomponowując w nie zamek. Jego głównym i najstarszym elementem była czworoboczna wieża i położony na północ od niej budynek mieszkalny. Po zachodniej stronie zamku, jedynej łatwo dostępnej, wykuto w skale fosę przed którą umieszczono bramę, chronioną przez półokrągła wieżę, w XV/XVI wieku przekształconą w pięcioboczną wieżę ogniową. Podzamcze zachodnie zabezpieczono 5-metrowej szerokości przekopem, a w późniejszym okresie także murowanymi obwarowaniami z czworoboczną wieżą bramną.

Stan obecny

Z zamku pozostały jedynie fundamenty i niewielkie fragmenty murów, w większości nie przekraczające 1 metra wysokości. Południowa, gospodarcza część zamku pozostaje zarośnięta roślinnością. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.