Rybník nad Turcom – kościół św Krzyża

Historia

   Pierwotny kościół w Rybníku został po raz pierwszy wymieniony w dokumentach pisanych w 1266 roku wraz z przyległą osadą Sancta Crux (Święty Krzyż). Prawdopodobnie został on zniszczony w trakcie jednej z wypraw łupieżczych Mongołów. Wznoszenie obecnej budowli rozpoczęto w pierwszej połowie XIV wieku, kiedy to zmieniono także wezwanie na św. Benedykta. W drugiej połowie XIV wieku wnętrza nowej budowli ozdobiono ściennymi malowidłami. W XVII stuleciu budynek został odnowiony w stylu renesansowym, po spustoszeniach zadanych przez tureckie zagony, a następnie w XVIII wieku przekształcony w stylu barokowym, lecz były to jedynie drobne interwencje, które nie kolidowały z gotyckim charakterem budowli. W 1747 roku w świątynię uderzył piorun i spowodował pożar. Trzy lata później budowla została odrestaurowana, a także otrzymała nowe wyposażenie. W 1908 roku kościół  został zamknięty i następnie w 1922 wyremontowany. Ze względu na małą liczbę wiernych we wsi, kościół przestał być używany do celów liturgicznych około 40 lat temu. Aby ratować go przed zniszczeniem założono inicjatywę na stronie www.evanjelik.sk  i rozpoczęto w 2008 roku kompletną renowację budynku.

Architektura

   Kościół jest budowlą wczesnogotycką, jednonawową  z kwadratowym prezbiterium na wschodzie i zakrystią po stronie północnej. Na południowej i wschodniej ścianie prezbiterium oraz w zakrystii znajdują się oryginalne okna wczesnogotyckie, bardzo wąskie, ostrołukowe i rozglifione, ich szerokość przypomina okna romańskie. W południowej ścianie nawy zachował się gotycki portal ostrołukowy, a kolejny prowadzi z prezbiterium do zakrystii. Wnętrze nawy przykrywał płaski, drewniany strop belkowy, który był nieco wyższy niż obecny, prezbiterium zostało natomiast sklepione. Znajdują się w nim cenne gotyckie freski z końca XIV wieku. Ich autorem był prawdopodobnie uczeń mistrza z Koceľovca.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Botek A., Erdélyi R.,  Šurin M., Výsledky výskumu stredovekého ev. a.v. kostola v Rybníku [w:] Najnovšie poznatky z výskumov stredovekých pamiatok na Gotickej ceste – Zborník Gotická cesta 2/2016, Bratislava 2018.

Strona internetowa apsida.sk, Rybník nad Turcom.