Revište – zamek

Historia

   Revište wspomniane zostało po raz pierwszy w 1228 roku, gdy dostało się do majątku żupana Leustacha. Przypuszcza się, iż zamek został zbudowany przez jednego z jego potomków krotko po połowie XIII wieku. Wraz z pobliskim Šašovem stanowił ochronę drogi biegnącej wzdłuż Hronu oraz bronił dostępu do złotonośnych obszarów Gór Szczawnickich. Historia obu zamków wielokrotnie się przeplatała, a ich losy znaczyły te same wydarzenia i władały nimi te same osoby.
   W 1331 roku Revište znajdowało się w rękach królewskich. Dopiero w 1391 roku król Zygmunt Luksemburczyk podarował go Ladislavowi z rodu Šárovców, przodkowi rodziny Levickich. W 1447 roku zamek został zdobyty przez wojska Jana Jiskry, a później po kilkukrotnej zmianie właścicieli, na mocy porozumienia z Maciejem Korwinem stał się prywatną własnością króla. Po jego śmierci, z końcem XV wieku, wdowa Beatrycze Aragońska przekazała zamek Revište rodzinie Dóczych, którzy władali nim i pobliskim Šašovem do 1647 roku. Po wymarciu Dóczych zamek stał się własnością cesarską, zarządzaną przez izbę górniczą w Bańskiej Szczawnicy. W okresie powstania Thókólyego w 1677 roku został zajęty bez walki przez kuruców, którzy go splądrowali, a następnie spalili. Pod koniec kolejnego węgierskiego powstania, w 1708 roku cesarskie wojska wysadziły zamek w powietrze. W odróżnieniu od Šašova zamek Revište został odbudowany i przez jakiś czas mieściły się w nim mieszkania górniczych urzędników. W 1792 roku ostatecznie opustoszał i od tego czasu znajduje się w ruinie.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na podłużnej, skalnej grani leżącej pomiędzy rzeką Hron i potokiem. Początkowo składał się z kwadratowej wieży mieszkalnej po stronie północnej o wymiarach 8 x 9 metrów, oraz małego i wąskiego dziedzińca wyznaczonego przez długie na około 50 metrów mury obronne. Wjazd do zamku prowadził od strony południowej, a na dziedzińcu już od początku funkcjonował wyciosany w skale zbiornik na wodę deszczową. Usytuowany w południowej części obwodu budynek mieszkalny powstał nieco później, lecz jeszcze w okresie średniowiecza.
   Pod koniec średniowiecza zabudowa zamku powiększyła się o kwadratową wieżę pośrodku dziedzińca i przedbramie po stronie południowo wschodniej. Prawdopodobnie jeszcze w XV wieku przy tym ostatnim dobudowano cylindryczną wieżę ochraniającą wjazd. Na północny zachód od domu mieszkalnego wciąż rozciągał się ciasny, wydłużony dziedziniec, którego mury obronne zbliżały się do siebie i kończyły wspomnianą już kwadratową wieżą mieszkalną, górującą nad bramami dolnego zamku. W trakcie późnogotyckiej rozbudowy ta wąska część dziedzińca została zapełniona nowym budynkiem mieszkalnym.
   Droga do zamku wiodła od północy, gdzie stok jest łagodniejszy. Aby wejść w obręb murów, od XVI wieku należało pokonać dwie bramy na podzamczu, które rozciągało się po południowej i zachodniej stronie. Ochraniały go mury obronne o dwóch poziomach strzelnic. W okresie tym nadbudowano także wieżę główną i zabudowano dziedziniec zamku górnego kolejnymi skrzydłami mieszkalnymi. Przy zachodniej ścianie, wkomponowanej w nową zabudowę, środkowej wieży umieszczono duży wykusz okienny.

Stan obecny

   Pozostałości dolnego zamku są skromne i ograniczają się do zniszczonych zewnętrznych murów obronnych. Z domu mieszkalnego zamku górnego pozostały tylko dolne części ścian. Trochę lepiej prezentuje się cylindryczna wieża, która kiedyś posiadała dwie kondygnacje. Kwadratowa wieża zachodnia i odcinki murów w jej pobliżu stanowią największy fragment ruin, a ponieważ stoją najwyżej, są też najlepiej widoczne z większej odległości. W ostatnim czasie na zamku przeprowadzono prace remontowo-rekonstrukcyjne. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.