Podolínec – zamek i miejskie mury obronne

Historia

   Miasto Podoliniec uformowało się do 1296 roku, kiedy to czeski i polski król Wacław II obdarzył je licznymi przywilejami, między innymi prawem do budowy obwarowań. W XIV wieku Podoliniec dodatkowo uzyskał status wolnego miasta królewskiego z prawem targowym i prawem składu, co sprzyjało rozwojowi miasta i szybkiemu bogaceniu się jego mieszkańców. W związku z tym przed 1382 rokiem przebudowano pierwotne drewniano – ziemne obwarowania na kamienne mury obronne.
  
W 1409 roku kanclerz Zygmunta Luksemburczyka, Imre Perényi dostał królewskie pozwolenie na budowę w Podolińcu zamku. Niewielki, kamienny zamek stanął bardzo szybko, a w kilkadziesiąt lat później miasto i zamek z powodzeniem odparły atak husytów. W 1412 roku Podoliniec wraz z kilkunastoma innymi miejscowościami północnego Spisza, wszedł w skład zastawu spiskiego i przez 360 lat należał do Polski.
  
W latach 90-tych XVI wieku zamek był remontowany z polecenia starosty spiskiego Sebastiana Lubomirskiego. Nie był rozbudowywany i z czasem stracił militarne znaczenie. Po 1765 roku część jego murów obronnych została rozebrana. Główny budynek zamkowy został przebudowany w końcu XVI lub w XVII wieku i przybrał wygląd niewielkiego pałacu. W XIX wieku rozebrano także większość miejskich murów obronnych.

Architektura

   Miejskie mury obronne wzniesiono na planie zbliżonym do owalu ze ściętym narożnikiem zachodnim. Mur miał niecałe 10 metrów wysokości i zwieńczenie w postaci chodnika obronnego osłanianego przedpiersiem w postaci krenelażu. Od połowy XVI wieku wzmacniało go kilka lub kilkanaście  niewielkich, półokrągłych, otwartych od wewnętrznej strony baszt. Zewnętrzną strefę obrony stanowiła fosa zasilana wodą z Popradu. Do miasta prowadziły dwie bramy: Górna i Dolna, ulokowane na przedłużeniu głównego ciągu komunikacyjnego, biegnącego przez miasto na linii północ – południe. Ponadto funkcjonowały dwie mniejsze furty.
   Zamek włączony był po stronie południowo – wschodniej w obwód miejskich obwarowań. Jego mury dostawiono na terenie miasta do murów miejskich tworząc w planie kształt zbliżony do trapezu. Od  zachodu sąsiadowały one z jedną z miejskich bram. W ich wnętrzu stał duży budynek mieszkalny, a do wewnętrznej strony murów dobudowano później kilka innych, mniejszych budynków. Budynek mieszkalny był piętrowy i posiadał trzy pomieszczenia na poziomie przyziemia. Od zewnętrznej, południowej strony z budynkiem złączona była w formie ryzalitu czworoboczna wieża, wysunięta z obwodu w stronę fosy. Mieściła ona klatkę schodową. Mury zamku miały 10 metrów wysokości, natomiast ich długość wynosiła 263 metry. Wjazd do wnętrza prowadził przez czworoboczną, masywną wieżę bramną.

Stan obecny

   Obecnie w zamku, który stracił wszelkie pierwotne cechy stylowe, mieści się urząd miejski. Spośród jego zewnętrznych murów obronnych zachowały się jedynie dwa odcinki po obu stronach głównego budynku wraz z półokrągłą basztą. Najdłuższy fragment murów obronnych przetrwał w południowej części miasta. Kolejny zachowany fragment miejskich obwarowań zobaczyć można po północno – wschodniej stronie dawnego obwodu.

pokaż płn-wsch basztę na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.