Plavecké Podhradie – zamek Detrech

Historia

   Pograniczny zamek wzniósł rycerz Deprecht (Detrich) w drugiej połowie XIII wieku. Prawdopodobnie wzniósł go na polecenie władcy, jako iż dość szybko warownia wróciła do domeny królewskiej. Po raz pierwszy zamek wspomniany był w 1273 roku, kiedy oblegała go czeska armia Przemysła Ottokara II. Na początku XIV wieku zamek zaatakowały znienacka i zdobyły wojska Mateusza Csáka, lecz warownia wrócił do rąk króla po śmierci magnata w 1321 roku. W 1398 roku Detrech stał się częścią majątku Ścibora ze Ściborzyc i od tamtego momentu już na stałe pozostawał w rękach szlachty. Za czasów Ścibora został przebudowany i osiągnął znaczne rozmiary. Po jego śmierci oraz śmierci jego syna Ścibora II Ściborowica właścicielami zostali Świętojurscy, a po wymarciu tego rodu w połowie XVI wieku Detrech i okoliczne dobra stały się własnością Fuggerów, którzy rozpoczęli renesansową przebudowę zamku. Po parokrotnej zmianie właścicieli w drugiej połowie XVI i na początku XVII wieku, w 1634 roku przeszedł on w ręce rodziny Palffych, którym służył wyłącznie za obiekt wojskowy, gdyż nowi właściciele zamieszkali w pałacu w Plaveckim Podhradiu. W czasie powstania Franciszka Rakoczego zamek został zajęty przez wojsko węgierskie, a w 1706 ciężko uszkodzony w wyniku austriackiego oblężenia. Z powodu zniszczeń opuszczono go i nie był już naprawiany.

Architektura

   Najstarsza część zamku składała się z obwodu murów obronnych o wydłużonym i nieregularnym kształcie. Były one dostosowane do skalistego wierzchołka wzgórza, który zapewniał bezpieczeństwo zwłaszcza od strony wysokich wschodnich skarp. W południowej części dziedzińca umieszczono wolnostojącą, czworoboczną wieżę, która posiadała boki o długości 10 metrów i grubość ścian dochodzącą do 2,5 metra. Odnalezione w niej resztki kominka oraz dość duża wewnętrzna przestrzeń wynosząca 5×5 metrów wskazują, iż pełniła funkcję mieszkalną. Ponadto zabezpieczała bramę wjazdową na dziedziniec, wciśniętą w wąską przestrzeń pomiędzy wieżą, a wschodnią skarpą. Nie była to jedyna budowla na zamku, gdyż w jego najwyższym punkcie, na skale po stronie północnej znajdowała się kolejna czworoboczna wieża lub budynek o wieżowym charakterze.
   Na początku XV wieku, w czasach Ścibora ze Ściborzyc wzniesiono nowy, reprezentacyjny pałac po północnej stronie dziedzińca i dobudowano dwa podzamcza: zachodnie i południowe. Mury obronne wyposażono w strzelnice, a bramę umieszczono w czworobocznej wieży po stronie południowo – zachodniej. Ciekawym rozwiązaniem było wykucie w skale tunelu z wylotem w jaskini, poniżej zamku.
   W połowie XVI wieku po wschodniej stronie zamku wzniesiono wielką półokrągłą basteję działową. Jako, iż zagrodziła ona pierwotną bramę wjazdową na zamek górny, nowy przejazd przepruto w murze zachodnim, do którego przystawiono nieduży czworoboczny budynek bramny. Wiódł do niego drewniany most i rampa osadzone na dwóch kamiennych filarach. Po przeciwnej stronie przy zewnętrznym murze podzamcza zbudowano obszerny, podłużny budynek, przeznaczony z pewnością na cele gospodarcze. Do końca XVI wieku zamek powiększył się jeszcze o przedbramię przed pierwszą bramą na podzamczu oraz o nowe podłużne skrzydło dostawione do zachodniego muru zamku górnego. Ostatnim obiektem obronnym była wzniesiona już w XVII wieku wielka działowa basteja wysunięta przed obwód murów podzamcza po stronie południowej.

Stan obecny

   Wejście na dziedzińce dolnego zamku prowadzi przez późnogotycką bramę, zachowaną wraz z częścią murów przedbramia. W dolnym zamku najbardziej charakterystyczne są zachowane dwie basteje armatnie: niższa, zewnętrzna oraz wewnętrzna,  zwana Fuggerowską. W obrębie podzamcza zachowała się też większość murów obronnych. Na zamku górnym najwyższymi elementami są relikty dwóch głównych wież. Przetrwały ponadto fragmenty murów obronnych i mniejsze elementy innych budynków. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.