Nitra – bazylika św Emerama

Historia

   Przedromański kościół św. Jana Chrzciciela w Nitrze powstał prawdopodobnie w XI wieku, lecz jego fundamenty według najnowszych badań archeologicznych sięgają IX wieku. Po pożarze w drugiej połowie XIII wieku został on przebudowany, a po zniszczeniu przez wojska Mateusza Csáka w 1317 roku został przyłączony do nowego gotyckiego budynku, tzw. kościoła górnego. Od tej pory służył jako miejsce kapituły, a następnie jako skarbiec klejnotów katedralnych. Gotycki górny kościół zbudowano w latach 1333 – 1355. Dzisiejszy wygląd katedra uzyskała w latach 1710 – 1736 w czasie barokowej przebudowy. W latach 2007-2013 przeprowadzono w bazylice gruntowne prace remontowe.

Architektura

   Pierwotny przedromański kościół św Jana składał się z prostokątnej nawy zakończonej od wschodu czworobocznym prezbiterium. Pod koniec XII lub na początku XIII wieku, prezbiterium zostało rozebrane, aby umożliwić powiększenie świątyni na wschód. Kościół otrzymał wówczas nową, podkowiastą apsydę wczesnoromańską, a pod świątynią utworzono kryptę, która osiągnęła długość około 30 metrów i zajęła niemal całą długość nawy. Było to złożone rozwiązanie, ponieważ budowniczowie musieli przekopać się w skale między 1,6 a 1,8 metry głębokości.
   Gotycka przebudowa całego kościoła w latach 1333-1355, w wyniku której pojawił się tzw. kościół górny, dotknęła także romańskiej kaplicy. Część północnej ściany kościoła została rozebrana, aby uwolnić teren dla gotyckiego budynku. Stanął on po stronie północnej, pomiędzy starszym budynkiem a murem obwodowym zamku nitrzeńskiego. Wzniesiono go jako budowlę jednonawową o wielobocznym zamknięciu po stronie wschodniej, wzmocnioną licznymi przyporami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.
Strona internetowa apsida.sk, Nitra – románska kaplnka.