Levoča – kościół św Jakuba

Historia

   Wznoszenie kościoła na miejscu starszej, XIII-wiecznej budowli rozpoczęto za czasów panowania króla węgierskiego Karola Roberta (1307-1342), a ukończono przed 1370 rokiem. Wiadomo, że dzisiejsza zakrystia posadowiona jest na fundamentach z XIII wieku. W 1474 roku Lewoczę odwiedził król Maciej Korwin i prawdopodobnie z tej okazji powstała południowa kruchta z kaplicą, zwaną korwinowskim oratorium. Po tej wizycie rozpoczęło się intensywne wyposażanie kościoła w kolejne ołtarze, zarówno w główny, jak i boczne. Przyczynił się do tego rozwój gospodarczy miasta i płynące z niego dochody, jak również kolejni proboszczowie, często wybitni humaniści, którzy bardzo starali się, aby ich świątynia nie ustępowała najznamienitszym w Europie.
   Kościół szczęśliwie przetrwał dwa pożary miasta w XVI wieku, również reformacja nie wyrządziła poważniejszych szkód w jego wnętrzu. W latach 1706-1710 wspólnie gospodarzyły nim dwa wyznania, a od 1710 roku do dnia dzisiejszego katolicy. W XVIII wieku wielki pożar Lewoczy przeniknął trzema południowymi wejściami do środka, ale nie spowodował większych szkód. Po tym wydarzeniu postanowiono jednak zamurować wejścia do kościoła, z wyjątkiem jednego. W latach 1852-1857 wybudowano nową wieżę i dwie kaplice obok niej. W 1923 roku w czasie kolejnego pożaru spłonął dach kościoła. Wymusiło to remont, który trwał do lat 30-tych. Ponowne prace zainicjowano po II wojnie światowej.

Architektura

   Kościół jest trójnawową budowlą halową z krótkim, pięciobocznie zakończonym od wschodu prezbiterium. Długość kościoła wynosi 49,5 metra, szerokość 22 metry, a wysokość nawy głównej także 22 metry. Na zewnątrz kościół opięty jest uskokowymi przyporami i nakryty dachem dwuspadowym nad nawą i prezbiterium, nawy boczne zaś nakryte są dachami pulpitowymi. Do kościoła przylegają od północy: zakrystia i kaplica św. Jerzego. Z obu stron dobudowane są kruchty z gotyckimi portalami. Uskokowy portal północny z 1380 roku jest jednym z najlepszych przykładów gotyckiej kamieniarki na Słowacji, interesujący jest także portal południowy.
   Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniami krzyżowymi wspartymi na potężnych czworobocznych filarach, natomiast kruchty zostały sklepione gwiaździście. Na ścianach zachował się zespół polichromii gotyckich z XIV i XV wieku. Na szczególną uwagę zasługuje ustawiony w prezbiterium ołtarz św. Jakuba wykonany z drzewa lipowego w latach 1508-1510 w pracowni Mistrza Pawła z Lewoczy. Jest to podobno najwyższy ołtarz gotycki na świecie o wysokości 18,62 metry. Obok w północnej nawie znajduje się ołtarz śś. Piotra i Pawła z końca XV wieku, a zaraz za nim ołtarz Matki Boskiej Śnieżnej ufundowany przez czterech braci Jagiellonów, którzy spotkali się tu w 1494 roku. W ołtarzu tym uwagę zwraca umieszczony w predelli Polski Orzeł. Przy filarze międzynawowym ustawiony jest ołtarz św. Mikołaja, wykonany w 1507 roku w pracowni Mistrza Pawła. Blisko prezbiterium ustawiony jest ołtarz św. Katarzyny, w którego predelli znajduje się gotycki tryptyk z 1400 roku, najstarszy na Słowacji przykład malarstwa tablicowego. Ciekawym zabytkiem jest późnogotycka ława senatorska z 1494 roku, wypełniająca całą przestrzeń pod chórem, wykonana prawdopodobnie z okazji zjazdu czterech braci Jagiellonów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Lewocza, Lewocza, kościół św. Jakuba.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Jakuba w Lewoczy.