Križovany nad Dudváhom – rotunda św Krzyża

Historia

Rotundę św. Krzyża zbudowano w pierwszej połowie XIII wieku, a jej wezwanie dało nazwę całej wsi. W okresie gotyckim powiększono okna wzdłuż boków portalu południowego, aby poprawić oświetlenie wnętrza. Podczas powstania Tökölego w latach 1678-1687 rotundę zajęli powstańcy i przekształcili ją w stajnię dla koni. W okresie baroku, w latach 1760-1780, do rotundy został przybudowany nowy kościół. W 1937 roku barokowa świątynia została rozebrana, aby zapewnić miejsce na większą. Również rotunda miała zostać zniszczona, na szczęście Państwowy Urząd Ochrony Zabytków na Słowacji wstrzymał te działania. Romańską rotundę w ten sposób włączono do nowego trzypiętrowego budynku jako boczną kaplicę. W 1967 roku rozpoczęto badania artystyczne i historyczne, po których odkryto oryginalne elementy średniowieczne.

Architektura

Rotunda jest bardzo dobrym przykładem romańskiej architektury, dzięki harmonijnym proporcjom, które nie zostały zakłócone przez późniejsze budynki i nadbudówki. Składa się z cylindrycznej nawy i podkowiastej apsydy. Należy do mniejszych konstrukcji tego rodzaju, średnica jej nawy wynosi 540 cm, a  apsydy 340 cm. Ściany mają grubość około 1 metra. Apsyda jest oświetlona oryginalnymi romańskimi oknami o małych wymiarach, nawa była oświetlona dwoma gotyckimi oknami po bokach południowego portalu. Wnętrze nawy jest sklepione w tradycji gotyckiej przez sześciopolowe sklepienie żebrowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa apsida.sk, Križovany nad Dudváhom.
Strona internetowa krizovany.sk, Rotunda sv. kríža.