Hronský Beňadik – klasztor benedyktyński

Historia

Według dokumentów historycznych klasztor został ufundowany przez króla Gejzę II w 1075 roku, w celu kolonizacji, wówczas rzadko zasiedlonej, doliny Hronu i wspierania chrześcijaństwa. Najstarszą częścią kompleksu klasztornego była bazylika romańska. Na jej fundamentach zbudowano w latach 1346 – 1375 gotycką bazylikę św. Idziego. Po 1537 roku klasztor pod groźbą ataków tureckich przebudowano na twierdzę dołączając do niego mury obronne oraz baszty artyleryjskie. Wzmocnienie funkcji obronnej spowodowało zniszczenie kilku gotyckich elementów architektonicznych. Te pojawiły się ponownie w zmienionym kształcie, dopiero w ramach przeróbek wykonanych pod koniec XIX wieku w czasie odbudowy po wielkim pożarze z 1881 roku.

Architektura

Kompleksu klasztorny wzniesiono na planie nieregularnego czworokąta. Wirydarz otoczono krużgankami ze sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Wokół nich stały budynki klasztorne i kościół Marii Panny i św. Benedykta. Skrzydła południowe i wschodnie klasztoru miały głównie charakter mieszkalny. W zachodniej części mieściły się magazyny, a północną stronę zamykał kościół i rezydencja przeora. Świątynia klasztorna to trójnawowa bazylika z imponującym gotyckim portalem wejściowym po zachodniej stronie i dwuwieżową fasadą. Od strony południowej przylega do niej późnogotycka kaplica św. Krwi z  1489 roku. W związku z renesansową przebudową w XVI wieku, obszar klasztoru wzrósł około trzykrotnie i został wzmocniony masywnymi, cylindrycznymi basztami armatnimi. Dodatkową ochronę stanowił mur obronny, który w XVI wieku podwyższono, pogrubiono i zaopatrzono w podesty dla strzelców.

Stan obecny

Wejście w obręb murów klasztornych jest możliwe, jednak obiekt nie jest przystosowany do zwiedzania. Wnętrze kościoła można oglądać jedynie w lipcu i sierpniu, a w pozostałych okresach po wcześniejszym telefonicznym zgłoszeniu. Dostępny jest również wirydarz i fragment zachowanych gotyckich krużganków.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.