Hajnacka – zamek

Historia

   Początki drewniano – ziemnych obwarowań na zamkowym wzgórzu sięgały pierwszej połowy XIII wieku. Prawdopodobnie służyły one za miejsce schronienia w trakcie najazdu mongolskiego w latach 1241 – 1242, gdyż w dokumencie z 1245 roku król Bela IV chwalił zasługi miejscowej ludności w trakcie walk z najeźdźcami. Murowany zamek został wzniesiony prawdopodobnie niedługo później przez żupana Mikova, przodka możnego rodu Balassów. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pojawiła się w 1320 roku, kiedy to król Karol Robert skonfiskował go Aleksandrowi, synowi Velka z rodu Hunt-Poznańskich.
   W pierwszej ćwierci XIV wieku Karol Robert przekazał zamek Tomaszowi Szécsény, którego potomkowie dzierżyli go do 1424 roku, kiedy to został uposażeniem królowej Barbary. Od roku 1438 przeszedł natomiast na własność szlacheckiej rodziny Palóci. Pod koniec średniowiecza Hajnacka dostała się w ręce prowadzącego rozbójniczy tryb życia Melchiora Balassy, lecz wkrótce z powodu szybkich postępów Turków, została włączona w linię antyosmańskich obwarowań. Już w 1545 roku zamek został zdobyty przez oddziały tureckie, którego go jednak po krótkim czasie opuściły. W 1565 roku został ponownie zdobyty przez wojska tureckie, które tym razem stacjonowały na nim aż do 1593 roku.
   Na przełomie XVI i XVII wieku zamek został odzyskany przez wojska cesarskie i ponownie zdobyty w 1645 roku przez sprzymierzonych z Turkami powstańców Jerzego Rakoczego. Po tym wydarzeniu odbudowę przeprowadził nowy właściciel Hajnacki Ladislav Feket. W 1703 roku, kiedy na początku powstania Franciszka Rakoczego zamek obsadziły wojska Ladislava Osckaya, wybuchł w nim pożar. Po parunastu latach zniszczony zamek został opuszczony i popadł w całkowitą ruinę.

Architektura

   Zamek usytuowano na kulminacji skalistego wzgórza o bardzo stromych skarpach. W jego centralnej części umieszczono zabudowę mieszkalną, po której pozostał owalny mur przy północnej krawędzi. Poniżej po stronie południowej i wschodniej wzniesiono podzamcze, wzmocnione dwoma liniami murów obronnych i podkowiastą wieżą wysuniętą w całości przed lico muru w narożniku południowo – zachodnim. Na terenie dziedzińca podzamcza widoczne są również wyciosane w skale schody oraz zagłębione w terenie pomieszczenie piwniczne. Wjazd na teren zamku znajdował się w załamaniu muru po stronie południowo – zachodniej i flankowany był przez wspomnianą wieżę podkowiastą. Z XVII-wiecznego inwentarza wiadomo, iż na zamku znajdował się budynek mieszkalny z sześcioma komnatami, kuchnia, piwnice, spichlerz i skład amunicji.

Stan obecny

   Zamek zachował się w stanie szczątkowym. Jego skromne relikty są słabo widoczne i trudno dostępne. Podziwiać można jedynie skalne formacje na których wzniesiono warownię.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.