Hajnacka – zamek

Historia

   Początki drewniano – ziemnych obwarowań na zamkowym wzgórzu sięgają pierwszej połowy XIII wieku. Prawdopodobnie służyły one za miejsce schronienia w trakcie najazdu mongolskiego w latach 1241 – 1242, gdyż w dokumencie z 1245 roku król Bela IV chwalił zasługi miejscowej ludności w trakcie walk z najeźdźcami. Murowany zamek został wzniesiony prawdopodobnie niedługo później przez żupana Mikova, przodka możnego rodu Balassów. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1320 roku, kiedy to król Karol Robert skonfiskował go Aleksandrowi, synowi Velka z rodu Hunt-Poznańskich. Wkrótce potem przekazał go Tomaszowi Szécsény, którego potomkowie dzierżyli zamek do 1424 roku, kiedy to został uposażeniem królowej Barbary, a od roku 1438 przeszedł na własność szlacheckiej rodziny Palóci. Pod koniec średniowiecza Hajnacka dostała się w ręce prowadzącego rozbójniczy tryb życia Melchiora Balassy, lecz wkrótce z powodu szybkich postępów Turków, została włączona w linię antyosmańskich obwarowań. Już w 1545 roku zamek został zdobyty przez oddziały tureckie, którego go jednak po krótkim czasie opuściły. W 1565 roku został ponownie zdobyty przez wojska tureckie, które tym razem stacjonowały na nim aż do 1593 roku. Na przełomie XVI i XVII wieku został odzyskany i ponownie zdobyty w 1645 roku przez powstańców Jerzego Rakoczego. Po tym wydarzeniu odbudowę przeprowadził nowy właściciel Hajnacki Ladislav Feket. W 1703 roku, kiedy na początku powstania Franciszka Rakoczego zamek obsadziły wojska Ladislava Osckaya, wybuchł w nim pożar. Po parunastu latach zniszczony zamek został opuszczony i popadł w całkowitą ruinę.

Architektura

   Zamek usytuowano na kulminacji skalistego wzgórza o bardzo stromych skarpach. W jego centralnej części umieszczono zabudowę mieszkalną, po której pozostał owalny mur przy północnej krawędzi. Poniżej po stronie południowej i wschodniej wzniesiono podzamcze, wzmocnione dwoma liniami murów obronnych i podkowiastą wieżą wysuniętą w całości przed lico muru w narożniku południowo – zachodnim. Na terenie dziedzińca podzamcza widoczne są również wyciosane w skale schody oraz zagłębione w terenie pomieszczenie piwniczne. Wjazd na teren zamku znajdował się w załamaniu muru po stronie południowo – zachodniej i flankowany był przez wspomnianą wieżę podkowiastą. Z XVII-wiecznego inwentarza wiadomo, iż na zamku znajdował się budynek mieszkalny z sześcioma komnatami, kuchnia, piwnice, spichlerz i skład amunicji.

Stan obecny

   Zamek zachował się w stanie szczątkowym. Jego skromne relikty są słabo widoczne i trudno dostępne. Podziwiać można jedynie skalne formacje na których wzniesiono warownię.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.