Gelnica – zamek

Historia

   Zamek został zbudowany w pobliżu starej słowiańskiej osady, prawdopodobnie niedługo po najeździe mongolskim z XIII wieku. Zarządzany przez kasztelanów zabezpieczał wydobycie kruszców w pobliskich kopalniach i królewskie dochody.  W latach 1447-1462 zajmowali go żołnierze Jana Jiskry, a w 1465 roku król Maciej Korwin darował go wraz z miastem i okolicznymi kopalniami rodzinie Zapolyów. Warownia mocno ucierpiała w czasie wojny domowej po śmierci Ludwika Jagiellończyka w 1526 roku. Po wyparciu stronników Jana Zapolyi, król Ferdynand skonfiskował zamek i podarował go Thurzonom, którzy musieli przeprowadzić konieczne naprawy. Po wygaśnięciu rodu w XVII wieku, zamek przeszedł w ręce rodziny Csákych. W 1685 roku został zdobyty i spalony przez kuruców, zbrojnych powstańców walczących przeciwko panowaniu Habsburgów. Od tamtego momentu stał opustoszały. W 1838 roku rada miejska zadecydowała o jego rozbiórce i przeznaczeniu materiału na budowę ratusza.

Architektura

   Zamek zajmował stosunkowo duży owalny w planie obszar o wymiarach 90 x 85 metrów, wytyczony przez obwód muru obronnego o grubości 1,3 metra. W południowej części obwodu znajdowała się czworokątna wieża lub budynek o szerokości 9 i długości ponad 25 metrów. Możliwe również, iż była to szyja prowadząca do wieży umieszczonej na skalnym cyplu. Brama wjazdowa umieszczona była po przeciwnej, północnej stronie zamku. Według planów z XVIII wieku przy murze obwodowym znajdował się obszerny budynek mieszkalny, usytuowany w najbezpieczniejszym miejscu wzgórza.

Stan obecny

   Z zamku pozostały jedynie nikłe relikty w postaci kilkumetrowej ściany po wieży i bramie oraz szczątki murów obronnych. Nie zachowały się ślady po zabudowie wewnętrznej. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.