Gáň – kościół św Andrzeja

Historia

Kościół został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku. W czasie najazdu mongolskiego budynek został poważnie uszkodzony, wymagający gruntownych remontów w drugiej połowie XIII wieku. W ich efekcie zostały przebudowane ściany nawy i absydy. Przebudowa z  okresu gotyku wiąże się z dalszymi zniszczeniami kościoła w wyniku pożaru. Reformacja i ciągłe walki w XVII wieku również wpłynęły na stan kościoła, gdyż w 1694 roku był on wymieniany jako zrujnowany i opuszczony. W 1745 przeszedł barokową rekonstrukcję, ale w znacznym stopniu zachował swój pierwotny wygląd romański. W 1845 roku zburzono gotycką zakrystię z powodu jej złego stanu i zastąpiono ją nowym aneksem na południowej ścianie apsydy. W latach 1925-1926 odbyła się dalsza renowacja budynku, wymieniono zadaszenie i wyremontowano wnętrze. Szczegółowe badania związane z odbudową przeprowadzono w latach 1967-1968. W ich wyniku usunięto cały tynk, który przyniósł odkrycie zamurowanych wejść do nawy, zakrystii, a także romańskich okien. Końcowy efekt pozostawił jednak liczne wątpliwości.

Architektura

Kościół powstał jako mała, murowana świątynia z absydą o kształcie podkowy od strony wschodniej. Zewnętrzne fasady ozdobiono lizenami, elementem dekoracyjnym typowym dla romańskich budynków. Pierwotne romańskie okno zachowało się we wschodniej części apsydy, ślady po pierwotnych, zamurowanych oknach widoczne są także w południowej ścianie nawy. Poniżej widoczny jest również zamurowany romański uskokowy portal.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa apsida.sk, Gáň.