Fiľakovo – zamek

Historia

   Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z połowy XIII wieku, ale drewniana budowla w tym miejscu istniała już w XII stuleciu. Jego pierwszym znanym właścicielem był Fulko, po którym prawdopodobnie miasto i zamek otrzymały nazwę. Z powodu zamordowania swego krewnego, fałszowania monet i zniszczenia wsi Hatvan, został on skazany na pojedynek sądowy, a w 1246 roku król Bela IV skonfiskował mu warownię. W XIII i XIV wieku wspomina się o zamku już jako o majątku królewskim. Zarządzali nim między innymi Egidius z rodu Monoszló, Miklós Aba i potężny magnat Mateusz Czak. W XV wieku król Zygmunt Luksemburczyk przekazał zamek królowej Barbarze, a ona oddała go w depozyt w 1435 roku rodzinie Bebek. Cztery lata później królowa Elżbieta przekazała zamek Jánosowi Perényi. Ród ten wszedł w konflikt z królem Maciejem Korwinem, przez co w 1483 roku zamek zdobyły wojska królewskie. W XVI został przebudowany w renesansową fortecę i stanowił elementem linii obronnej przeciwko Turkom. W 1554 roku wojskom tureckim udało się go zdobyć i utrzymać przez prawie 40 lat. W tym czasie stanowił siedzibę tzw. fiľakovského sandžaku. W XVII wieku poszczególne części zamku były sukcesywnie odbudowywane i modyfikowane m.in. po pożarze w 1615 roku. W 1682, po najeździe wojsk Thököly’ego wspomaganych przez wojsko tureckie, zamek ponownie spłonął. Od tamtego czasu pozostaje w ruinie.

Architektura

   Średniowieczny zamek został wzniesiony na szczycie wulkanicznego wzniesienia, z którego tuf wulkaniczny wykorzystano do budowy warowni. Najstarsze założenie z przez 1241 roku składało się z muru obronnego, który prostą ścianą oddzielał północną część wzgórza o półokrągłym kształcie. Wjazd chroniony był przez wieżę bramną po stronie zachodniej. Nie jest natomiast pewne gdzie dokładnie znajdował się wówczas najstarszy budynek mieszkalny.
   W drugiej połowie XIII lub na początku XIV wieku, prawdopodobnie z powodu zniszczeń po nieznanym ataku, zdecydowano się na przebudowę zamku. W południowej części górnego zamku wzniesiono wówczas podłużny, prostokątny w planie dom mieszkalny, zbudowany z użyciem starszego muru obronnego. Wzmocniono także wieżę bramną, której ściany osiągnęły aż 4 metry grubości u podstawy.
   W okresie późnego średniowiecza dawne podzamcze przekształcono w taras zamku średniego, zamknięty prostym murem obronnym. Podczas przebudowy z lat 1540 – 1551 zamek dolny został powiększony o dwie masywne pięciokątne baszty/bastiony (zachodnia Baszta Bebekova i wschodnia Baszta Perényi), a zamek górny o potężną półcylindryczną wieżę ogniową. Wjazd do zamku odbywał się wówczas przez skalny korytarz z wykutymi schodami po zachodniej stronie zamku. Około 1600 roku obronę wzmocniły dwie kolejne cylindryczne baszty po południowo – wschodniej i południowo – zachodniej części zamku.

Stan obecny

   Na zamku od 1972 roku prowadzone są sukcesywne prace konserwatorskie. Zrekonstruowana jest m.in. potężna, pięciokątna Bebekova baszta, w której obecnie znajduje się ekspozycja muzealna. Po terenie ruin prowadzi ścieżka dydaktyczna, która pozwala zapoznać się z historią zamku oraz z geologią wzgórza zamkowego, które jest pozostałością wału krateru wulkanicznego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Šimkovic M., Agócs A., Fil’akovo castle, Fil’akovo, 2014.