Dobrá Voda – zamek

Historia

   Zamek wybudowano prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, na skalnym występie na jednej z dróg przechodzących grzbietem Małych Karpat. Po raz pierwszy wzmiankowany był w źródłach pisanych w 1316 roku. Wtedy to zarządzał nim kasztelan Štěpán, podwładny żupana Mikuláša. Przypuszczać można, iż w kolejnych latach zamek zagarnął możny Mateusz Csák, budujący swoje dominium na ziemiach dzisiejszej zachodniej Słowacji. Po jego śmierci w 1321 roku Dobrá Voda stała się własnością królewską Karola Roberta. Wiadomo, iż w 1354 roku na zamku urzędował kasztelan królewski.
   W 1394 roku Zygmunt Luksemburczyk obdarzył zamkiem Ścibora ze Ściborzyc (Stibora ze Stiboric), swego najbliższego i najbardziej wpływowego doradcę. Ówczesny kasztelan zamku opowiedział się jednak po stronie opozycji antykrólewskiej i w 1403 roku Ścibor musiał zbrojnie dobywać zamek.  Od 1436 roku, po śmierci Ścibora oraz jego syna, Dobrá Voda była już własnością rodu Országhów. Posiadali oni zamek aż do wymarcia w 1567 roku, dokonując w okresie tym znacznej jego rozbudowy. Po 1583 roku prace nad modernizacją zamku kontynuowała rodzina Erdődy W czasie powstania Franciszka Rakoczego w 1703 roku zamek został znacznie uszkodzony. Po dokonaniu napraw niestety spłonął w 1762 roku i pozostało na nim tylko więzienie dla poddanych. Z początkiem XIX wieku został całkowicie opuszczony i zaczął popadać w ruinę.

Architektura

   Główną część zamku tworzyła usytuowana w najwyższym punkcie wzniesienia wydłużona budowla z domem mieszkalnym i dwoma czworobocznymi wieżami umieszczonymi przy jego krótszych bokach. Wschodnia wieża o wymiarach 7,7 x 7,7 metra była nieco starsza, zachodnia była nieco większa, o wymiarach 9,2 x 9,8 metra. Grubość ścian wież wahała się w przyziemiu od 1,9 do 2,5 metra, a narożniki zachodniej wzmocnione były większymi kamiennymi kwadrami. Wieża zachodnia wyróżniała się także masywnymi przyporami, którymi wzmocniono także od północy środkowy budynek mieszkalny. Obie wieże pełniły oprócz obronnych także funkcje mieszkalne, choć nie wiadomo czy takie było ich przeznaczenie od samego początku.
   Do połowy XIV wieku wierzchołek wzgórza otoczono solidnym murem obronnym, pociągniętym aż na wschodni wystający cypel skały. Jego trójboczne zakończenie wskazywałoby na funkcjonowanie tam jakiegoś budynku, być może zamkowej kaplicy lub budowli obronnej, jako iż doliną u podstawy cypla przechodziła droga dojazdowa do zamku. Funkcję obronną z pewnością pełniła w północnym murze drobna, czworoboczna baszta. Ważna dla codziennego funkcjonowania zamku była także studnia, umieszczona w załamaniu muru przy wschodniej wieży.
   Pierwotna brama do zamku prowadziła od zachodu, przez przedzamcze obwarowane w pierwszej połowie XV wieku. Wjazd do niej zapewniał drewniany most, konieczny z powodu nieco niższego usytuowania zachodniego podzamcza od górnej części zamku. Wjazd na podzamcze umieszczono w narożnym czworobocznym budynku bramnym, flankowanym nieco późniejszą półcylindryczną basztę, przystosowaną już do użycia broni ogniowej. Budynek bramny zachodniego podzamcza zaopatrzono w zwodzony most, a od XVI wieku w wydłużone przedbramię, opadające łagodnym stokiem ku południowemu – wschodowi i zakończone małą, otwartą od wewnątrz basztą.
   W drugiej połowie XVI wieku, z powodu braku miejsca na zabudowę gospodarczą, rozbudowano południowe przedzamcze wraz z dwoma półokrągłymi basztami ogniowymi, wysuniętymi mocno przed południową część muru obwodowego. Być może trzecia, mniejsza baszta znajdowała się przy bramie wjazdowej po stronie zachodniej. Zewnętrzną strefę obrony stanowił przekop oraz usypany z gliny wał. Zabudowa mieszkalna powiększyła się wówczas o budynek południowy na zamku górnym. Przedzamcze zachodnie i południowe pełniło funkcje gospodarcze, na tym ostatnim znajdowała się również niewielka kaplica.

Stan obecny

   Zamek znajduje się dzisiaj w stanie ruiny. Z budowli zachował się obwód murów obronnych zamku górnego, przedzamcza wschodniego i zachodniego oraz częściowo południowego. Z wież zamku górnego przetrwały pojedyncze ściany. Wstęp na zamek jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.