Čabrad – zamek

Historia

   Zamek został zbudowany w XIII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1276 roku. Zbudowano został w celu ochrony drogi prowadzącej do środkowosłowackich górniczych miast. W XIV wieku został zdobyty przez możnowładce Mateusza Csaka. Po jego śmierci w 1318 roku pozostał w posiadaniu króla. W 1511 roku stał się własnością arcybiskupa esztergomskiego z którego inicjatywy przebudowano go na nowożytną twierdzę przeciw Turkom. W XVII wieku zamek zdobyła rodzina Koháryi, która przekształciła jego wnętrza w wygodną rezydencję. Upadek warowni przyspieszyli właściciele w 1812 roku, gdy podpalili go z obawy przed przejęciem przez rozbójników, po przeprowadzce do wygodniejszego pałacu w Svätom Antonie. Od tego czasu zamek pozostawał w stanie ruiny.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na wydłużonym na linii północ – południe wzniesieniu, które zabezpieczało warownię stromymi skarpami z trzech stron, umożliwiając jedyny dogodny dojazd od strony północnej. Średniowieczny, najstarszy rdzeń zamku składał się z czworobocznej wieży mieszkalno – obronnej o wymiarach 11 x 11 metrów, umieszczonej w narożu czworobocznego obwodu murów obronnych na planie zbliżonym do prostokąta. Z racji swej dominującej pozycji, sporych rozmiarów i pełnienia funkcji mieszkalnej uważać ją można za donżon.
   W wyniku XV wiecznej rozbudowy zamek powiększony został o obwarowane przedzamcze po stronie północnej, chronione przez czworoboczną wieżę po stronie zachodniej. Także pierwotny obwód murów został wzmocniony dodatkową wieżą czworoboczną po stronie zachodniej, a na zamku górnym, w narożniku północno – zachodnim wzniesiono niewielki budynek. Dodatkowy mur obronny umieszczono na południowo – wschodnim, dotąd nie zabudowanym, krańcu wzniesienia. Zabezpieczał on położoną poniżej drogę wjazdową do zamku, która łukowatym zakrętem pięła się od strony południowej, na północ  i północny – zachód, przez przedzamcze, prawdopodobnie mostem zwodzonym i na górny dziedziniec. W XVI wieku całe założenie otoczone zostało zewnętrznym obwodem obwarowań.

Stan obecny

   Zamek zachował się w postaci czytelnej trwałej ruiny. Zachowała się większość murów zamku górnego i średniowiecznego podzamcza oraz znaczna część obwarowań zewnętrznego obwodu z XVI wieku. Widoczne są dwie czworoboczne wieże zachodnie z XV wieku oraz jedna ściana donżonu z XIII stulecia. Zamek udostępniony jest do zwiedzania.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.