Źródła – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Historia

   Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego zbudowany został w latach 1220 – 1230. Informacje źródłowe o wsi i kościele nie są liczne. W 1278 roku wzmiankowany był niejaki Albertus dictus de Fonte, w 1300 roku wspomniano o samej osadzie, a w 1319 roku wymieniony został proboszcz Konrad. W XVII wieku do kościoła dobudowano kruchtę i otoczono go niewysokim, kamiennym murem, w ciąg którego wkomponowane zostały otwory strzelnicze oraz cztery narożne basteje. W XVIII stuleciu został przebudowany, zburzono wówczas apsydę po stronie wschodniej.

Architektura

   Wzniesiona z cegły w układzie wendyjskim budowla otrzymała prostokątny w palnie, jednonawowy korpus (18,3 x 9,6 metra) i mniejsze oraz węższe prezbiterium po stronie wschodniej, pierwotnie posiadające apsydę. Prezbiterium zostało wzniesione na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 6,1 x 5,7 metra. Wąskie, lancetowate okna nawy zamknięto u góry ostrołukami, a okna w prezbiterium zwieńczono półkoliście. Elewacje zewnętrzne ozdobiły lizeny i fryz arkadowy wokół prezbiterium. Wnętrze prezbiterium nakryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym, natomiast nawa posiadała pierwotnie płaski, drewniany strop. Niewykluczone, iż w zachodniej części kościoła pierwotnie znajdowała się empora, na co wskazywałyby zawężone okna zachodnie.

Stan obecny

   W wyniku nowożytnych przekształceń kościoła usunięta została wschodnia apsyda, dobudowana od strony południowej zakrystia i kruchta oraz zasklepiona nawa. Ponadto zamurowany został oryginalny portal w północnej ścianie nawy. Przez poszerzenie dawnych, lub przebicie nowych otworów powstały obecne wejścia do kościoła w południowej elewacji nawy i prezbiterium. W niezmienionej postaci zachowały się okna prezbiterium, podział lizenowy ścian i fryz arkadkowy. Ostrołukowe okna nawy pochodzą z późniejszego, lecz zapewne jeszcze średniowiecznego okresu budowlanego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości S-Ż) i na Łużycach, Wrocław 1994.

Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Świechowski Z., Architektura na Śląsku do połowy XIII wieku, Warszawa 1955.