Żnin – wieża ratuszowa

Historia

   Ratusz w Żninie wzniesiono w latach 1447-1500. Budynek ten został zniszczony w czasie wojen polsko-szwedzkich w 1656 roku, a następnie rozebrany za wyjątkiem wieży, która została w 1692 roku uszkodzona w pożarze. Odbudowano ją, obniżając jednak o jedną kondygnację. W trakcie tej przebudowy powstał też dach namiotowy z barokowym hełmem, który dotrwał do połowy XIX wieku. W roku 1755 w budowli zainstalowano zegar, ufundowany przez burmistrza Zenona Konwerskiego. W roku 1961 w obiekcie znalazło siedzibę muzeum regionalne.

Architektura

   Wieża ratuszowa w Żninie otrzymała masywną formę, wzniesioną na planie kwadratu, a od wysokości pierwszego piętra przechodzącą w ośmiobok. Jej kondygnacje oddzielone zostały od siebie fryzami opaskowymi oraz fryzem z cegieł kładzionych skośnie. Okna zakończono łukami odcinkowymi, a na trzeciej kondygnacji umieszczono okrągłą blendę. Pomiędzy pierwszą a drugą kondygnacją znalazły się łęki ułożone schodkowo (trompy). Pierwotnie wieża miała pięć kondygnacji i zakończona była platformą obserwacyjną zwieńczoną blankowanym murem.
   Najniższą część budowli stanowiły piwnice ze sklepieniami kolebkowymi, które w przeszłości pełniły funkcję więzienia lub aresztu. W piwnicach znajdował się również średniowieczny system ogrzewania typu hypocaustum. Mieściło się tam palenisko, od którego prowadził system wewnętrznych kanałów grzewczych wbudowanych w mury wieży, ciągnący się na całej wysokości budowli. Kanałami tymi przesyłane było ogrzane powietrze do górnych kondygnacji.
   Średniowieczny, drewniany budynek ratusza, dostawiony był do wieży od strony północnej. Wzniesiono go na planie prostokąta, być może o wysokości trzech kondygnacji. Na wysokości pierwszego piętra połączony był drewnianym gankiem z wieżą ratuszową.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych z dawnego ratusza przetrwała gotycka, obniżona o jedną kondygnację wieża, natomiast po dawnym drewnianym budynku nie zachowały się żadne widoczne ślady. O jego istnieniu świadczy jedynie elewacja wieży pozbawiona otworów okiennych. Obecnie w zabytku mieści się oddział Muzeum Ziemi Pałuckiej, posiadający w swych zbiorach eksponaty etnograficzne i historyczne związane z regionem.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pawlak R., Polska. Zabytkowe ratusze, Warszawa 2003.

Strona internetowa wikipedia.org, Wieża ratuszowa w Żninie.
Strona internetowa zabytek.pl, Wieża ratuszowa, ob. Muzeum Ziemi Pałuckiej Żnin.