Zalewo – kościół św Jana

Historia

   Pierwszą, drewnianą świątynię w Zalewie wzniesiono prawdopodobnie wkrótce po nadaniu praw miejskich w 1305 roku. Budowa murowanej świątyni rozpoczęła się w 1320 roku. Do 1325 roku zostało wybudowane prezbiterium, natomiast w latach 1335-1350 został wzniesiony korpus nawowy. Nowa budowla poświęcona świętemu Janowi Apostołowi, została konsekrowana w 1351 roku. W 1407 roku została wybudowana wieża, prawdopodobnie pierwotnie planowana jako wyższa. Została ona obniżona o dwa metry i otrzymała obecny kształt w 1723 roku, po pożarze wywołanym przez uderzenie pioruna. W 1560 roku została wzniesiona wzdłuż północnego muru kościoła osobna świątynia, w której odbywały się nabożeństwa w języku polskim. Ta dobudówka, już zrujnowana, została rozebrana w 1820 roku. Natomiast w 1815 roku wzniesiono od południa zakrystię. Przez kilka wieków kościół był wielokrotnie modernizowany i remontowany.

Architektura

   Kościół w Zalewie wzniesiony został jako budowla gotycka, orientowana, o jednej nawie na planie prostokąta, wybudowanej z cegły na kamiennym cokole. Po stronie wschodniej umieszczone zostało nieco węższe i niższe od nawy prezbiterium, zamknięte ścianą prostą. Po stronie zachodniej znalazła się czworoboczna wieża o wysokości części murowanej wynoszącej 30 metrów. Została ona podzielona na trzy kondygnacje przez ostrołukowe blendy. Na kondygnacji najwyższej blendy zamknięte zostały łukiem półkolistym i ujęte podziałami ramowymi. Ściany korpusu nawowego oraz prezbiterium wzmocniono przyporami i podzielono oknami z ostrymi łukami, pierwotnie wypełnionymi gotyckimi maswerkami. Ściana wschodnia prezbiterium została ozdobiona dwoma prostokątnymi płycinami, między którymi umieszczono ostrołuczną blendę, a także szczytem sterczynowym z blendami z ostrymi łukami. Wnętrza nawy i prezbiterium nakryte zostały płaskimi stropami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.

Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Kościół pw. św. Jana Ewangelisty w Zalewie.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Świętego Jana Apostoła w Zalewie.