Żagań – kościół Wniebowzięcia NMP

Historia

Pierwsza wzmianka źródłowa o kościele pochodzi z 1272  roku i jest umieszczona na dokumencie biskupa Tomasza II, określającego wielkość archiprezbiteriatów: krośnieńskiego i żagańskiego. Budowę pierwotnego kościoła, będącego wówczas świątynią parafialną, rozpoczęto zapewne wkrótce po lokacji miasta, która miała miejsce między 1248 a 1260 rokiem. W 1284 roku książę głogowski Przemko sprowadził z Nowogrodu kanoników regularnych św. Augustyna, którzy otrzymali kościół wraz z funkcją probostwa. Po 1333 roku rozbudowali oni pierwotną budowlę o gotyckie prezbiterium, a w drugiej połowie XIV wieku przekształcili jej bazylikowy kształt w trójnawową halę z wieżą. Po zniszczeniach spowodowanych przez pożary w latach 1472 i 1486 kościół odbudowano, przekrywając wnętrza sklepieniami, a w 1602 roku elewację zachodnią wzbogacono o dostawiony krużganek z loggią. Po pożarze w 1730 roku odbudowane wnętrze otrzymało bogaty, barokowy wystrój. Niestety przekształcono również wykrój okien i kształt dachów nad korpusem i wieżą. W XIX i XX stuleciu przeprowadzane były wielokrotnie remonty i renowacje kościoła, największe w latach 1848–1853, 1946 i 1983–1988.

Architektura

Pierwotny kościół z XIII wieku prawdopodobnie był trójnawową bazyliką, czyli budynkiem z nawą główną wyższą niż nawy boczne i oświetlaną przez okna umieszczone w clerestorium. Przebudowa z pierwszej połowy XIV wieku wzbogaciła bryłę kościoła o gotyckie, węższe prezbiterium z zakończeniem od wschodu w postaci prostej ściany. W drugiej połowie XIV stulecia bazylikowy kształt świątyni przekształcono w halowy, podnosząc wysokość naw bocznych. Przy południowej elewacji korpusu wzniesiono wówczas masywną, czworoboczną, bogato zdobioną blendami wieżę. Ostatnie średniowieczne zmiany miały miejsce w XV wieku, kiedy to przedłużono korpus w kierunku zachodnim, podwyższono nawę główną i założono wewnątrz sklepienia.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa lwkz.pl, Żagań – kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Żaganiu.