Wyszogród – kościół Matki Boskiej

Historia

   Osada Wyszogród funkcjonowała już przy kasztelańskim grodzie w pierwszej połowie XIII wieku. W 1320 roku książę mazowiecki Wacław podarował prawo patronatu kościoła parafialnego w Wyszogrodzie klasztorowi w Miechowie, a w 1406 roku papież Innocenty VII na prośbę księcia Janusza I zatwierdził założenie klasztoru Braci Mniejszych przy kaplicy Wszystkich Świętych. Wybudowany wówczas kościół był w całości drewniany, choć budowę murowanego prezbiterium w 1408 roku stwierdzają akta XVII-wiecznej wizytacji. Prawdopodobnie jednak wzniesienie prezbiterium miało miejsce na początku XVI wieku, w 1510 roku dokonano natomiast jego konsekracji. Przed 1596 rokiem dostawiona została kaplica św. Anny, lecz nawa pozostawała wciąż drewniana. Murowaną w stylu barokowym wybudowano około 1612 roku lub po 1661 roku, kiedy to miał miejsce pożar kościoła. Kolejny niszczący pożar miał miejsce w 1773 roku, a odbudowę przeprowadzono dwa lata później. W latach 1804-1945 kościół należał do protestantów, gdyż zakonników rząd pruski przeniósł do Dobrzynia nad Wisłą. Po 1945 roku klasztor ponownie objęli w posiadanie franciszkanie.

Architektura

   Kościół i klasztor franciszkański usytuowany był poza średniowiecznym miastem na niewielkim wzniesieniu przy nadwiślańskich skarpach. Prezbiterium wzniesiono na planie orientowanego względem stron świata prostokąta wzmocnionego od zewnątrz przyporami. Jego elewacje przeszyto w szachownicę zendrówkami. Elewację wschodnią przepruto pojedynczym oknem ostrołukowym flankowanym dwoma blendami, ponad którymi umieszczono schodkowy, gotycki szczyt, pięciodzielny, rozczłonkowany filarkami przechodzącymi w sterczyny, pomiędzy którymi w trzech strefach włożono ostrołukowe, tynkowane blendy, a nad nimi wimpergi z kolistymi przezroczami.  Nawa o nieznanej formie pierwotnie była drewniana.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kunkel R.M., Architektura gotycka na Mazowszu, Warszawa 2005.