Wysocice – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku, zapewne z rycerskiej fundacji Odrowążów władających od połowy XII stulecia miejscowościami leżącymi w dolinie Dłubni. Pierwsze wzmianki o istnieniu parafii w Wysocicach pochodzą z 1325 roku. Około 1565 roku dobra wysocickie kupił Jan Płaza z Mstyczowa i zamienił kościół na zbór protestancki, pozbawiając go katolickiego wyposażenia. Wyremontowana świątynia wróciła w ręce katolików po 1613 roku po zakupie Wysocic przez Elżbietę Wołłowiczową. W kolejnych latach, w XVIII wieku i na początku XIX wprowadzono tylko niewielkie zmiany architektoniczne bryły budynku. Od południa, przy wejściu głównym dobudowano murowaną kruchtę, a od północy zakrystię. Przebudowano także sklepienie w prezbiterium i zmieniono dachy, dodając w XVIII wieku barokowy hełm na wieży i wieżyczkę na sygnaturkę.

Architektura

   Kościół parafialny Wysocicach stoi na płaskim wzniesieniu, nad zachodnim brzegiem Dłubni. Jest to budowla wzniesiona w stylu romańskim, murowana z wapiennych ciosów z detalami wykonanymi z piaskowca. Świątynia jest orientowana, jednonawowa, z prezbiterium i półkolistą absydą, prostokątnym korpusem i kwadratową wieżą. Arkada tęczowa jest półkolista i wsparta na romańskich wspornikach o motywach liściastych. W świątyni zachowały się pierwotne, zamknięte półkoliście okna oraz portal z tympanonem z początku XIII wieku.
   Masywna wieża kościelna podzielona została na pięć kondygnacji, ze skarbcem w przyziemiu i sklepioną krzyżowo emporą fundatora na piętrze. Empora wygina się półkoliście ku nawie i otwiera się trzema okienkami na jej wnętrze. Wejście na emporę prowadzi wąskimi schodkami umieszczonymi w ścianie północnej. W kolejnej, obronnej kondygnacji wieży znajdują się otwory o charakterze strzelnic lub okienek obserwacyjnych. W najwyższej kondygnacji zastosowano przeźrocza bliźnie, przedzielone kolumienkami o kapitelach kostkowych.
   Na ścianie wschodniej prezbiterium, ponad absydą znajduje się trzynastowieczny, rzeźbiony w piaskowcu posąg Madonny. Najstarszym elementem wyposażenia kościoła jest późnogotycka ambona z około 1500 roku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jarzewicz J., Kościoły romańskie w Polsce, Kraków 2014.
Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, red. M. Walicki, Warszawa 1971.
Strona internetowa  zabytek.pl, Kościół par. pw. św. Mikołaja Wysocice.