Wrocław – kościół zamkowy św Marcina

Historia

   Kościół św. Marcina stanowi jedyną ocalałą budowlę należącą do dawnego zamku piastowskiego we Wrocławiu. Powstał zapewne jako kościół fundacji klasztornej Henryka Probusa pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, a zarazem karner. Zbudowany został w latach 80-tych XIII wieku prawdopodobnie przez muratora Wilanda.  Wobec ufundowania przez Probusa kolegiaty św. Krzyża prace nad kaplicą i sąsiadującym z nią od południowego wschodu klasztorem prawdopodobnie przerwano w roku 1287. Wedle testamentu Probusa pogrzeb w prezbiterium kolegiaty miał mieć charakter tymczasowy, zaś po ukończeniu kościoła i klasztoru NMP miało nastąpić przeniesienie pochówku, do czego jednak nigdy nie doszło. Kościół NMP ukończono w XIV wieku w bardzo uproszczony sposób i o wiele niższy, niż planowano. Jednocześnie przeniesiono na kościół wezwanie św. Marcina.
   Po likwidacji zamku kościół znalazł się przy centralnym placu otoczonym dworami kanoników. W okresie międzywojennym służył wrocławskiej Polonii. W czasie II wojny światowej został bardzo silnie zniszczony. Do lat 70-tych XX wieku niesłusznie, jak się wydaje, uważano, że pełnił niegdyś funkcję kaplicy zamkowej. Odbudowany został w latach 1957-1960 przez Tadeusza Kozaczewskiego.

Architektura

   Początkowo rzut kościoła składał się z podłużnego prezbiterium i przylegającej do niego od zachodu ośmiobocznej nawy. Kościół był pierwotnie budowlą dwupoziomową. Obecnie wobec podniesienia się poziomu otaczającego go gruntu o parę metrów, poziom dolny jest silnie zagłębiony poniżej terenu i ma charakter krypty. Możliwe, że pierwotnie kościół miał mieć trzeci poziom w postaci empory otaczającej zarówno prezbiterium jak i nawę i połączonej mostkiem z położnymi nietypowo od wschodu zabudowaniami klasztoru, co tłumaczyłoby obecność pozostałości bardzo masywnych przypór, fundamentu filara po stronie wschodniej oraz skutego lica muru.

Stan obecny

   Kościół przetrwał do dzisiaj w silnie zmienionej formie. Partia nawy została pomniejszona do dawnych rozmiarów rzutu, nadbudowana i nakryta daszkiem namiotowym, co nadało jej kształt wieży. W roku 1968 odtworzono zarys dawnych przypór, mogący pomóc wyobrazić sobie pierwotny wygląd.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Marcina we Wrocławiu.