Wrocław – kościół św Macieja

Historia

    Historia kościoła sięga pierwszej ćwierci XIII wieku, kiedy to powstała kaplica dworska związana z pobliskim dworem Henryka Brodatego. Kościół ten składał się z dwuprzęsłowej nawy oraz również dwuprzęsłowego, węższego i dłuższego prezbiterium. W 1243 lub 1248 księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym, założyła na terenie dworu szpital pod wezwaniem św. Elżbiety, zaś w 1253 sprowadziła Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, tworząc klasztor tego zakonu i przekazując zakonnikom również kościół. Około 1300 roku przebudowano prezbiterium, nadając mu trójboczne zakończenie, oraz rozpoczęto budowę wieży. Kolejne etapy budowlane nastąpiły w końcu XIV wieku oraz na początku XV, gdy po kolei przybudowano do korpusu nawy trójbocznie zakończone ramiona prezbiterium, nadając świątyni plan krzyża. Ukończenie nakrytej ostrosłupowym, miedzianym hełmem wieży nastąpiło w 1487 roku.
    W 1569 kościół przebudowano, nadbudowując mury nawy i budując nowe sklepienia. W 1662 rozmontowano górną część nadwątlonego hełmu wieży i zastąpiono go barokowym dachem cebulastym. Później zbarokizowano wnętrze i dodano od południa kruchtę. Po sekularyzacji zakonu świątynia stała się pomocniczym kościołem parafialnym. W latach 1895–1896 przeszła poważniejszy remont. Uszkodzony podczas walk w 1945 roku, kościół długo stał zaniedbany. Ostatecznie odbudowany został w latach 1961–1966.

Architektura

    Kościół jest orientowany, murowany na planie krzyża, z ramionami transeptu zamkniętymi poligonalnie i z prostokątną nawą od zachodu. Nawa jest krótka, dwuprzęsłowa, prezbiterium po stronie wschodniej także dwuprzęsłowe, zamknięte pięciobocznie. Od południa pomiędzy prezbiterium a transeptem wznosi się wieża z XV wieku, dołem kwadratowa, wyżej przechodząca w ośmiobok z XVI stulecia. Na zewnątrz kościół opięty jest przyporami i nakryty dachami dwuspadowymi. Wnętrza nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe wsparte na rzeźbionych konsolach i zamknięte rzeźbionymi zwornikami, jedynie północne ramię transeptu nakrywa sklepienie gwiaździste czteroramienne. W prezbiterium warto zwrócić uwagę wsporniki w kształcie głów i symboli Ewangelistów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko i M. Arszyński, Warszawa 1995.
Pilch J, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Wrocław – Stare Miasto, kościół św. Macieja.