Wrocław – kościół Bożego Ciała

Historia

    W XIII wieku Joannici otrzymali dobra w pobliżu Wrocławia, m.in. we wsi Gaj na południe od miasta. W 1320 roku wspomina się kościół bądź kaplicę pod wezwaniem Bożego Ciała, a w 1351 wzmiankowany jest już kościół szpitalny Joannitów. W 1369 wybudowano krużgankowe połączenie kościoła ze znajdującą się po przeciwnej stronie ul. Świdnickiej komandorią zakonu. Współczesna gotycka bryła kościoła pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. Kościół, położony przy murach miejskich i przy przy Bramie Świdnickiej, stanowił też obiekt o znaczeniu obronnym.
     W następnych dziesięcioleciach obiekt był kilkakrotnie przebudowywany. W 1700 roku przekształcono jego wnętrze w duchu baroku. W 1749 mocno ucierpiał podczas eksplozji baszty prochowej. Od 1758 do 1763, podczas wojny siedmioletniej, służył jako magazyn zbożowy. Pomimo późniejszych kosztownych remontów został ponownie zajęty i zdewastowany przez obrońców miasta, najpierw w latach 1778-1790, później w obliczu nadciągających wojsk napoleońskich w 1805 roku. W 1826 kościół przejęło państwo pruskie i w tym też czasie rozebrano przejście krużgankowe. Od lat 30-tych XIX wieku prowadzono kolejne remonty i naprawy kościoła, które trwały blisko pół wieku. W 1875 powstała neogotycka kruchta, a od 1875 do 1920 kościół służył starokatolikom. Kolejne remonty przeprowadzono w niej w latach 1927-1929, a następnie w 1935-1937. Oblężenie Wrocławia na początku 1945 roku spowodowało ogromne zniszczenia kościoła. Po wojnie, tymczasowo nakryty dachem, odbudowy doczekał się dopiero w latach 1955-1962, a następnie w kolejnym etapie w latach 1967-1970.

Architektura

    Kościół jest budowlą gotycką, bazylikową z trzema nawami. Jego długość wynosi 39 metrów, szerokość 25 metrów, a wysokość murów nawy głównej 27 metrów. Nawa główna nie posiada wydzielonego przestrzennie prezbiterium, jest pięcioprzęsłowa i zamknięta trójbocznie. Boczne nawy zakończone są prostopadłymi murami. Zewnętrzna powierzchnia ścian naw bocznych zlicowana jest z obrysem przypór, dzięki czemu są one gładkie. Równie gładka elewacja zachodnia zdobiona jest smukłym ostrołukowym oknem oraz ceramicznym szczytem ze sterczynami i płycinami. Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży, co było wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów, która kładła nacisk na śluby ubóstwa i brak oznak dominacji.
   Pierwotnie z kościoła biegł kryty ganek do istniejącej naprzeciwko komandorii zakonnej. Wewnątrz kościoła zachowało się na ścianie północnej nawy bocznej kamienne, gotyckie sakramentarium z XV wieku oraz nagrobek dwóch Joannitów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu.