Wolin – skansen archeologiczny

Historia

    Pierwsze ślady ludzi na terenie Wolina pochodzą z epoki kamienia około 4200-1700 lat p.n.e. Wykopaliska świadczą o istnieniu osadnictwa nieustannie, we wszystkich późniejszych epokach: brązu, żelaza, okresu wpływów rzymskich oraz wędrówki ludów. Wraz z rozpoczęciem wędrówki ludów w IV-VI wiek n.e. na wyspie Wolin zaczęli pojawiać się Słowianie. Położenie nad Dziwną oraz dostęp do morza stanowiły doskonałe warunki do założenie w tym miejscu osady. Dodatkowym atutem były szlaki handlowe przebiegające przez te tereny. Początkiem wczesnośredniowiecznego miasta była niewielka osada, która dzięki handlowi szybko rozbudowała przedmieścia i stała się centrum życia religijnego kultu słowiańskiego Światowida – Trygława. W bezpośrednim sąsiedztwie grodu powstały cmentarzyska: dzisiejsza Młynówka i Wzgórze Wisielców. W IX wieku Wolin otoczony został potężnymi umocnieniami drewniano-ziemnymi. Wieś nabrała cech miejskich i stała się stolicą plemienia Wolinian. Największy rozwój osady przypadł na IX-XII wiek.
    O bujnej historii tego miasta mówią kroniki niemieckie i sagi skandynawskie. Występuje w nich pod nazwą Jom i Jomsborg. Według Jomswikingasagi jarl Palnatoki zbudował w X wieku ufortyfikowane miasto dotykające otwartego morza. Ogromny, mogący pomieścić 300 statków port zamknięty był żelazną bramą, nad którą w kamiennej wieży czuwały straże. Drużyna wikingów stąd miała organizować śmiałe wyprawy.
    Po zwycięstwie Mieszka I nad Wolinianami w 967 roku miasto zostało włączone do państwa piastowskiego. W niespełna sto lat później gród uniezależnił się i osiągnął szczyt swego rozwoju. Powstały przedmieścia po stronie południowej i północnej, a w najbliższej okolicy podmiejskie osady. Od początku drugiego tysiąclecia mieszkańcy oprócz handlu zaczęli trudnić się też korsarstwem. W 1043 roku król duński Magnus Dobry w odwecie za spustoszenie duńskich wybrzeży napadł na Wolin. Miasto zostało zdobyte i zniszczone. W 1098 roku pod miasto ponownie podeszły duńskie wojska króla Eryka I i zdobyły podgrodzie. Po odbudowaniu Wolin do 1121 roku prowadził samodzielną politykę, kiedy utracił swą niezależność i Wolinianie podporządkowani zostali pomorskiemu księciu Warcisławowi. W 1140 roku papież Innocenty II zatwierdził pierwsze biskupstwo na pomorzu, biskupstwo wolińskie z katedrą św. Wojciecha. Pierwszym biskupem został Wojciech, kapelan polskiego księcia Bolesława Krzywoustego.
    W drugiej połowie XII wieku upadła rola handlu dalekosiężnego, będącego podstawą bogactwa mieszkańców, a  miasto kilkukrotnie było niszczone przez piratów duńskich. Najazdy te były główną przyczyną upadku Wolina, ale problemem była też bliskość Kamienia Pomorskiego, który próbował podporządkować sobie Wolin i konkurencja niedalekiego Szczecina, który posiadał lepsze warunki rozwoju. Wolin nie był już w stanie powrócić do dawnej świetności. Poza zniszczeniem grodu w dużej mierze przyczyniło się do jego upadku także zapiaszczenie i zamulenie Dziwny, co przypieczętowało upadek handlu. Przeniesienie biskupstwa do Kamienia w 1176 roku było dopełnieniem upadku miasta.

Architektura

    Skansen przedstawia życie wczesnośredniowiecznej osady w Wolinie. Znajdują się tam rekonstrukcje zabudowań mieszkalnych i rzemieślniczych z okresu IX – XI wieku.  Skansen obejmuje także bramy, wały i umocnienia wraz z nabrzeżem portowym. Chaty zbudowano w konstrukcji zrębowej o wymiarach 3,5×6,5 metra. Ściany wzniesiono z poziomo i warstwowo ułożonych bali drewnianych, połączonych w narożnikach za pomocą zacięć, w najprostszej formie „na obłap”. Ten sposób łączenia elementów w chatach zrębowych stwierdzono w trakcie prac wykopaliskowych w grodzie biskupińskim oraz wielu osadach wczesnośredniowiecznych.

Stan obecny

   W skansenie znajdują się: chata mincerza, bursztynnika, skórnika, garncarza, szklarza, rogownika, jubilera, rybaka, skryby, warsztat introligatorski oraz kantor i magazyn kupiecki. Można w nim zobaczyć, jak wyglądało życie codzienne dawnych ludzi oraz jak mieszkali i pracowali. We wnętrzach chat można obejrzeć repliki mebli, narzędzi i przedmiotów codziennego użytku sprzed tysiąca lat.
    W Wolinie corocznie odbywa się Festiwal Słowian i Wikingów. Jest to jedna z największych międzynarodowych imprez wczesnośredniowiecznych na świecie. Uczestnicy w pieczołowicie odtworzonych strojach prezentują dawne rzemiosła, odbywają się różne gry i zabawy, inscenizacje wydarzeń historycznych i rejsy replikami łodzi historycznych. Największą atrakcją festiwalu są rekonstrukcje bitew. „Centrum Słowian i Wikingów” można również zwiedzać w okresie: kwiecień – czerwiec w godz. 10.00 – 16.00, lipiec – sierpień w godz. 10.00 – 18.00 oraz wrzesień – październik w godz. 10.00 – 16.00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Historia miasta Wolin.