Wojciechów – Wieża Ariańska

Historia

   Pierwsze umocnienia być może wzniósł dziedzic wsi Wojciechów i kasztelan lubelski Piotr Szczekocki w drugiej połowie XIV wieku. Z jego synem Piotrem wiązać należy powstanie pierwszego murowanego dworu. W rękach Szczekockich Wojciechów pozostawał do 1483 roku, kiedy to przeszedł w posiadanie Pileckich herbu Leliwa. Budowę wieży obronno – mieszkalnej badacze przypisują Janowi Pileckiemu, który od 1514 roku był starostą lubelskim. W 1534 roku jego bratankowie wydzierżawili budowlę Firlejom, a później Stanisławowi Spinkowi. Od 1580 roku wieś pozostawała w rękach Orzechowskich, którzy na początku XVII wieku wznieśli obok warowni nowy pałac, a wieżę wykorzystywali do celów gospodarczych. Zarówno Spinkowie, jak i Orzechowscy byli protestantami, stąd też do ich siedziby przylgnęła nazwa „Ariańska”.

Architektura

   Pierwszymi umocnieniami były dwa obwody wałów przedzielone fosą z XIII wieku. Murowany budynek z końca XV wieku wzniesiono w południowej części majdanu. Był zbudowany z kamienia i cegieł, posiadał wymiary 9×27 metra i układ jednotraktowy. Być może był piętrowy, a niewielka przybudówka przy południowej ścianie służyła za klatkę schodową.
   Wieża obronno – mieszkalna została wzniesiona w północnej części założenia z miejscowych kamieni na planie czworoboku o wymiarach 12×13 metrów. Miała dwudzielne, sklepione piwnice oraz trzy lub cztery naziemne kondygnacje z których dwie dolne także były przykryte sklepieniami. Wejście do wieży znajdowało się od strony południowej, gdzie na początku XVII wieku dobudowano klatkę schodową. Prawdopodobnie w pierwszej połowie XVI wieku cały dawny folwark otoczono murem ze strzelnicami, by wzmocnić walory obronne założenia.

Stan obecny

   Obecnie w Wieży Ariańskiej mieści się Gminny Ośrodek Kultury, Muzeum Regionalne, Muzeum Kowalstwa, Biblioteka Gminna, Punkt Informacji Agroturystycznej oraz kawiarnia.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jakimowicz T., Dwór murowany w Polsce w wieku XVI, Warszawa 1979.

Leksykon zamków w Polsce, red. L.Kajzer, Warszawa 2003.
Sypek A., Sypek R., Zamki i obiekty warowne ziemi lubelskiej i Podlasia, Warszawa 2009.