Wierzbna – kościół Wniebowstąpienia NMP

Historia

   Kościół został zbudowany około 1230-1250 roku, lecz wzmiankowano go dopiero w 1283 roku, kiedy to wymieniony został “rector ecclesiae de Wirbno Johannes”. W 1315 roku natomiast patronat nad kościołem “in Wirbna prope Swidniz” objął klasztor w Kamieńcu. Kościół był częściowo odnowiony w późnym średniowieczu, w drugiej połowie XV wieku przesklepiono romańską nawę. Kościół niestety przebudowano w XVIII wieku,, zniekształcając przez dostawienie od północy nowej, brzydkiej i nie pasującej budowli. Kościół był wielokrotnie remontowany: w drugiej połowie XIX wieku oraz w latach 1960 i 1968.

Architektura

   Kościół wzniesiono z dokładnie obrobionych ciosów granitu, jako budowlę z pojedynczą, prostokątną nawą o długości 11,3 metra i szerokości 9,1 metra z czworobocznym prezbiterium o wymiarach 6,8 x 5,3 metra, zamkniętym półkolistą apsydą i z dwuwieżową fasadą od zachodu. Nawa kościoła jest dwuprzęsłowa a prezbiterium jednoprzęsłowe. Od strony północnej pierwotnie znajdowała się zakrystia, po której widoczne są dziś jedynie ślady w murze.
   Nawa pierwotnie przykryta była stropem, w okresie późnogotyckim otrzymała sklepienie gwiaździste. W prezbiterium zastosowano sklepienie krzyżowe na przecinających się gurtach z prostymi geometrycznymi wspornikami i konchowe sklepienie apsydy, gdzie dodatkowo znajdują się oryginalne, rozglifione otwory okienne. Pierwotne są także biforia w wieżach oraz przeźrocze międzywieżowe. W północnej ścianie nawy zachowało się jedno pierwotne okno, obecnie zamurowane i widoczne tylko od wewnątrz. Oryginalna jest ponadto ściana tęczowa, romański korytarz międzywieżowy, kamienny, dwuramienny prostokątny portal zachodni widoczny tylko od wewnątrz i relikty portalu południowego.

Stan obecny

   Kościół zachował do dnia dzisiejszego romańską formę, jednak w XVIII wieku zburzono część północnej ściany nawy, powiększono niektóre otwory okienne, a niektóre (po stronie północnej) zamurowano. Fasada zachodnia została zniekształcona XIX-wieczną małą apsydą. Przetrwały oryginalne sklepienia prezbiterium i romańskiej apsydy oraz wymienione powyżej elementy architektoniczne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jarzewicz J., Kościoły romańskie w Polsce, Kraków 2014.
Świechowski Z., Architektura na Śląsku do połowy XIII wieku, Warszawa 1955.