Wełtyń – kościół Matki Boskiej

Historia

   Pierwszy kościół w Wełtyniu powstał w XIII wieku, a wzmiankowany był po raz pierwszy w 1299 roku. Wówczas Wełtyń posiadał prawa miejskie, które utracił dopiero na przełomie XVI i XVII wieku. Średniowieczna świątynia nosiła wezwanie św. Szczepana i pozostawała pod patronatem kościoła Mariackiego w Szczecinie.
   Obecną budowlę wzniesiono w drugiej połowy XV wieku, natomiast wieża i zakrystia zostały dobudowane kilkadziesiąt lat później. Prawdopodobnie około 1530 roku ściany we wnętrzu świątyni pokryto malowidłami figuralnymi, a pięć lat później kościół został przejęty przez protestantów. W tym czasie wieś weszła w skład domeny kołbackiej, a patronat nad kościołem przejęło państwo, reprezentowane przez zarządców domeny.
   Kościół był przebudowywany w 1690 i 1784 roku, wówczas otrzymał on nowe barokowe wyposażenie. W XIX stuleciu poszerzono jego okna, zachowując jednak ich ostrołukowy kształt. Po II wojnie światowej kościół został przejęty przez katolików i w 1946 roku poświęcony pod obecnym wezwaniem.

Architektura

   Kościół powstał jako budowla orientowana, salowa, składająca się z prostokątnej nawy, zakończonej od wschodu trójbocznym prezbiterium, dobudowanej do ściany północnej niewielkiej zakrystii oraz masywnej wieży znajdującej się przy zachodnim szczycie nawy. Ściany zbudowane zostały z nieobrobionego kamienia narzutowego spojonego zaprawą z okrzeskami kamiennymi oraz z cegły.
   Do wnętrza kościoła wiódł portal główny w zachodniej elewacji wieży oraz boczny w południowej elewacji nawy, oba o formach późnogotyckich. Wnętrze nie zostało zasklepione, lecz w latach 1520-1534 elewacje pokryto gotycko-renesansowymi polichromiami.
   Przykościelny teren ogrodzony został murem. Od strony zachodniej, przy północnym narożniku, umieszczona w nim została kamienno-ceglana furta z ostrołukowym przejazdem, powstała prawdopodobnie w początku XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012

Strona internetowa zabytek.pl, Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Różańcowej Wełtyń.