Trzebiatów – kościół mariacki

Historia

   Budowę obecnej świątyni rozpoczęto około roku 1328. Poprzedzająca ją świątynia pod wezwaniem św. Mikołaja, zlokalizowana na terenie dawnego grodu nad Regą stawała się wówczas zbyt ciasna. Nową świątynię wzniesiono w północnym kwartale miasta lokacyjnego w bezpośrednim sąsiedztwie rynku i ratusza, na brzegu skarpy łagodnie opadającej ku rzece. Budowę prowadzono w trzech etapach zaczynając tradycyjnie od części prezbiterialnej. Główne prace zakończono około 1370 roku. Od XVI stulecia świątynia była kościołem protestanckim. W latach 1865-1867 dokonano jej przebudowy i regotyzacji. Po II wojnie światowej stała się ponownie kościołem katolickim. W 1986 przeprowadzono prace remontowe.

Architektura

   Powstały na przełomie XIV i XV wieku kościół uzyskał formę trzynawowej hali z wyodrębnionym prezbiterium, wieżą zachodnią i zakrystią.  Prezbiterium powstało na planie kwadratu zamkniętego od wschodu trójbocznie. Jego wysmukłą bryłę opięto przyporami i wypełniono gotyckimi oknami o ostrołukowym wykroju. Wnętrze przykryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Łącznie z prezbiterium wzniesiono wieżyczkę komunikacyjną zlokalizowaną w miejscu zetknięcia się południowej ściany prezbiterium ze wschodnią ścianą nawy południowej korpusu.
   W drugim etapie budowy wzniesiono korpus nawowy założony na planie prostokąta o wymiarach 57,8 x 24,2 metry. Posiadał on formę trójnawowej hali. Nawy spoczęły na trzech parach ośmiobocznych, gładkich filarów i dwóch parach półfilarów. Filary te wspierają rozpostarte nad przęsłami sklepienia gwiaździste i więźbę dachową. Przestrzenie międzyskarpowe wypełniają ściany obwodowe z dużymi trójdzielnymi oknami o profilowanych, ostrołukowych ościeżach. Przy narożniku południowo-zachodnim zlokalizowano sześcioboczną wieżyczkę komunikacyjną przykrytą stożkowatym, ceglanym hełmem. Od strony wschodniej bryła korpusu nawowego zwieńczona jest trójkątnym szczytem rozczłonkowanym wąskimi, ostrołukowymi blendami.
   W ostatnim etapie budowy świątyni powstał masyw wieżowy. Założono go na planie prostokąta przylegającego dłuższą krawędzią do nawy. Pierwsza kondygnacja równa wysokością korpusowi nawowemu mieści w sobie potężną kruchtę, podzieloną na trzy przęsła. Każde z nich zamknięte jest sklepieniem gwiaździstym. Na osi wieży ponad portalem znajduje się duże okno o profilowanych, ostrołukowych ościeżach. Również od strony północnej i południowej znajdują się okna o identycznym wykroju. Drugą kondygnację stanowi kwadratowa w planie wieża, stanowiąca poziom dzwonny. Wszystkie elewacje tej kondygnacji zdobione są ostrołukowymi blendami z maswerkowym wypełnieniem. W niektórych blendach znajdują się otwory szczelinowe, przez które wydobywa się dźwięk dzwonów. Kondygnacja ta zakończona jest platformą z której wyrasta ostatnia kondygnacja wieży.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa architektura.pomorze.pl, Trzebiatów – Kościół Mariacki ( Treptow – Marienkirche )