Tczew – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Historia

   Pierwszy murowany kościół w Tczewie powstał w połowie XIII wieku. Wzniesiono wówczas m.in. zachowaną do dziś wieżę. Ten pierwotny kościół uległ niemal całkowitemu zniszczeniu w 1308 roku, po zajęciu miasta przez Krzyżaków. Późniejszy dynamiczny rozwój miasta przyczynił się do odbudowy i rozbudowy świątyni. Do wypalonej wieży dobudowano bryłę kościoła rozpoczynając od prezbiterium, a następnie nawę główną i dwie boczne. Do ściany północnej prezbiterium dostawiono zakrystię i skarbiec. Całość zakończono przed rokiem 1364.
   Od początku XVI wieku do 1595 roku kościół był we wspólnym władaniu katolików i luteran. W 1577 roku część wojsk Stefana Batorego idąca na Gdańsk rozbiła obóz pod murami Tczewa. W wyniku przypadkowego zaprószenia ognia przez żołnierzy spłonęło niemal całe miasto w tym i fara. Powstałe szkody usunięto po około sześciu latach. Na początku XIX wieku świątynia była już w bardzo złym stanie. Nabożeństwa przeniesiono do kościoła podominikańskiego i w 1838 roku przystąpiono do generalnego remontu. II wojna światowa nie spowodowała większych szkód w kościele.

Architektura

   Kościół od XIV wieku posiadał formę czteroprzęsłowej, trzynawowej hali z trójprzęsłowym, pięciobocznie zamkniętym prezbiterium od strony wschodniej i masywną wieżą od zachodu. Do północnej elewacji prezbiterium dostawiono skarbiec i zakrystię. Wewnątrz kościół sklepiono gwiaździście.
   W drugiej połowie XIV wieku korpus kościoła został podwyższony, a po jego bokach dobudowywano  sukcesywnie, równe mu wysokością kaplice (wewnątrz jednej z nich odkryto cenne XIV-wieczne freski). Nad kruchtą południową nadbudowano emporę, a przy prezbiterium, na przedłużeniu nawy południowej, dwuprzęsłową kaplicę.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Grzyb A., Strzeliński K., Najstarsze kościoły Kociewia, Starogard Gdański, 2008.

Strona internetowa fara.tczew.pl, Historia Tczewskiej Fary.