Tarnów – zamek

Historia

   Zamek wzniósł wojewoda krakowski Spycimir Leliwita w latach 1328–1331 na terenie Tarnowa Małego nadanego mu przez Władysława Łokietka. Służył on kolejnym pokoleniom Leliwitow – Tarnowskich jako główna siedziba rodowa i centrum administracyjne rozległego klucza dóbr ziemskich. W 1441 roku zamek znacznie ucierpiał w trakcie najazdu Węgrów. Warownia została odbudowana po zniszczeniach, a kolejny dziedzic, hetman Jan Amor Tarnowski uczynił z niej jeden z najwspanialszych zamków w ówczesnej monarchii. Po śmierci hetmana i jego syna w 1567 roku doszło do zatargu o spadek między księciem Konstantym Ostrogskim i kasztelanem czechowskim Stanisławem Tarnowskim. Zakończył się on oblężeniem i zdobyciem zamku przez Stanisława Tarnowskiego, choć nie utrzymał go długo. Od tego czasu zdewastowana rezydencja zaczęła podupadać. Kolejni właściciele Tarnowa: Zasławscy, Lubomirscy, Zamoyscy, Koniecpolscy i Sanguszkowie nie czynili starań o przywrócenie jego świetności. Od połowy XVIII wieku ruiny zaczęto rozbierać.

Architektura

   W średniowieczu obiekt składał się z zamku wysokiego zajmującego wzgórze i zamku niskiego o przeznaczeniu gospodarczym. Obie części dzieliła fosa wykuta w skale, nad którą przerzucony był most. W XIV wieku zamek górny składał się z kamiennego muru obwodowego do którego przylegały jednopiętrowe budynki, a w części zachodniej stała cylindryczna wieża o średnicy około 10 metrów. Przy południowo – wschodnim odcinku stała kaplica Nawiedzenia panny Marii. Zabudowa otaczała wewnętrzny dziedziniec z wydrążoną w skale studnią.
   Zamek niski również był otoczony murem obwodowym, wzniesionym z cegły na kamiennym fundamencie. We wschodniej części znajdowała się brama wjazdowa z przyczółkiem mostu, a w zachodniej budowla wieżowa. Do południowego odcinka muru przylegała drewniana zabudowa.
   W XV wieku na zamku wysokim wzmocniono południowe i wschodnie skrzydło, dobudowano ciąg pomieszczeń od południa, a w narożniku południowo – wschodnim wzniesiono drugą, masywniejszą, cylindryczną wieżę. Drewnianą zabudowę przedzamcza prawdopodobnie zastąpiono budowlami murowanymi. W XVI wieku wschodnią część zamku otoczono murem wyposażonym w baszty, półbaszty i tzw. arsenał.

Stan obecny

   Zamek nie przetrwał do czasów współczesnych, widoczne są jedynie relikty części przyziemnych. Wstęp na teren zamkowy jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Moskal, K. Leliwici z Melsztyna i ich zamki, Nowy Sącz, 2007.