Szprotawa – miejskie mury obronne

Historia

   Mury obronne w Szprotawie zaczęto wznosić w XIV wieku, na miejscu drewniano-ziemnych umocnień. Prace budowlane trwały do XVI wieku. Ostatecznie obwarowania miejskie objęły miasto lokacyjne wraz z zamkiem i osadą targową. W XVI wieku osadnictwo miejskie zaczęło wykraczać poza fortyfikacje, gdyż wewnątrz zabrakło już miejsca dla stale rosnącej liczby ludności. Mury poddawano konserwacjom w latach 1554 – 1558 i 1583 – 1584.
   Pierwszej poważnej próbie fortyfikacje zostały poddane w 1488 roku, kiedy to Szprotawa była oblegana przez Węgrów. Ostatecznie miasto wówczas skapitulowało. Kolejnej próbie zostały one poddane w 1641 roku w wyniku najazdu Szwedzkiego. Również wtedy miasto skapitulowało, a w wyniku oblężenia doszczętnie spłonął zamek. Mocno zniszczone obwarowania niewiele lat później uległy jeszcze większemu spustoszeniu, gdyż w 1672 roku w mieście wybuchł potężny pożar, który nie oszczędził także fortyfikacji. Kolejny pożar z 1702 roku był równie katastrofalny w skutkach dla szprotawskich umocnień.  W 1804 roku rozpoczęto rozbiórkę murów, w latach 1826-1836 wyburzono bramy. Z czasem zasypano fosę, a na przełomie XIX i XX w. założono park miejski na miejscu wałów obronnych.

Architektura

   Mury zostały wzniesione z kamienia narzutowego i rudy darniowej, oraz przemurowane cegłą. Wzmocnione były około 25 basztami. W pierścieniu murów znajdowały się dwie bramy: Głogowska, zwana także Glinianą i Żagańska, zwana też Kamienną oraz trzy furty. Rzeka Szprotawa opływała miasto z dwóch stron, dzięki czemu wykorzystano ją jako fosę. Zamek pozostawał poza fortyfikacjami miejskimi, był oddzielony fosą oraz własnym systemem umocnień.

Stan obecny

   Do dzisiaj mury obronne zachowały się w paru fragmentach. Prócz pozostałości Bramy Żagańskiej jest także odcinek zachodni wzdłuż ulicy Ogrodowej składający się z muru o wysokości około 2 metrów i baszty zabezpieczonej w formie trwałej ruiny. Fragment północny to mury o wysokości do 3 metrów, oraz dwie baszty.

pokaż północny fragment zachowanych obwarowań na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa szprotawa.org.pl, Zabytki, mury obronne.
Strona internetowa zabytek.pl, Mury miejskie Szprotawa.