Świny – zamek

Historia

   Pierwotnie na szczycie wzniesienia znajdował się gród kasztelański, który stracił w XIII wieku znaczenie z chwilą powstania nieopodal, miasta i zamku Bolkowa. Stanowił on jedną z warowni zabezpieczających Śląsk od strony Czech. Prawdopodobnie w latach 1245-1272 w dawnej kasztelani osiadł możny ród Świnków. Z ich inicjatywy około połowy XIV wieku zbudowano potężny donżon. W następnych stuleciach jego rozbudowę podejmowali kolejni przedstawiciele rodu. W XV wieku Gunczel, a w XVI wieku Burgmann i Jan. Ostatnia poważna przebudowa miała miejsce w latach 20-tych XVII wieku z inicjatywy Jana Zygmunta. Zamek stał się wtedy warowną, późnorenesansową rezydencją. Jako jeden z niewielu na Śląsku nie został nigdy zdobyty ani przez husytów, ani przez Szwedów. Jednak wkrótce potem jego znaczenie zmalało, przeszedł w ręce bocznej linii rodu i całkowicie podupadł. W 1769 roku zabudowania zostały opuszczone, a huragan z 1868 i pożar z 1876 dopełniły ruiny. Pierwsze prace zabezpieczające prowadzono w latach 30-tych XX wieku.

Architektura

   Warownia składała się z zamku górnego i dolnego. Na zamku górnym znajdowała się najstarsza część założenia, czyli kamienna wieża mieszkalno – obronna otoczona murem obwodowym w kształcie owalu. Była ona podpiwniczona i czterokondygnacyjna, zbudowana na planie prostokąta o wymiarach 12×18 metrów. Grubość ścian dochodziła do 2,5 metra. Pierwotne wejście wiodło do niej przez portal umieszczony na drugiej kondygnacji i zaopatrzony w bronę. Oryginalne okna były ostrołuczne w oprawie z ciosów kamiennych oraz półkoliste, rozglifione. Ich różnorodność wskazuje na funkcję mieszkalną i reprezentacyjną budowli i podzielenie jej na izby z drewnianymi ściankami działowymi. Ponadto na ścianie północnej znajdowały się wykusze latrynowe, nadwieszone na poziomie drugiego i trzeciego piętra.
   W XV wieku do wieży dostawiono dom mieszkalny i bramę ze spuszczaną broną po której zachowały się kamienne prowadnice. Nad nią wzniesiono obronny wykusz. W późniejszym czasie między wieżą mieszkalną a bramą dobudowana została klatka schodowa. Na zamku dolnym od XVI wieku znajdował się duży, dwuskrzydłowy dom mieszkalny, flankowany w narożach dwoma cylindrycznymi bastejami.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w stanie dość dobrze zachowanej trwałej ruiny. W obrębie zamku górnego w całości zachowała się donżon oraz pozbawiony dachu dom zachodni. Na zamku dolnym stoi zrujnowany pałac. Przetrwały też fragmenty murów obwodowych z bastejami w południowej części zamku. Zamek znajdują się w rękach prywatnych, lecz jest możliwe jego zwiedzanie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Boguszewicz A., Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław 2010.

Chorowska M., Rezydencje średniowieczne na Śląsku, Wrocław 2003.
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.