Sulechów – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Historia

   Kościół być może został zbudowany krótko po lokacji miasta na początku drugiej połowy XIII wieku lub najpóźniej na początku XIV wieku. Po rozbudowie z lat 1488 – 1499 zyskał nową nawę oraz być może zakrystię. W 1557 roku uległ poważnemu zniszczeniu w czasie katastrofalnego pożaru miasta. Runął wtedy szczyt zachodni, wieża oraz sklepienia. Kościół został odbudowany przez Tadeusza Blitzla do 1562 roku, jednak wykonanie bogatego wystroju wnętrz trwało dłużej, gdyż ambonę odrestaurowano dopiero po osiemnastu latach od czasu pożaru. Z zawalonej wieży zachowano dolną część jako kruchtę, a od strony południowej wzniesiono nową wieżę. W tym czasie wykonano również nowe sklepienie gwiaździste oraz zakończono budowę szczytu zachodniego, zdobionego wnękami.
   W 1539 roku świątynię przejęli protestanci i zarządzali nią aż do zakończenia II wojny światowej. W drugiej połowie XVI wieku w pomieszczeniu na nowej wieży urządzono pierwszą w mieście bibliotekę. Przechowywano tam ważne rękopisy i księgi pergaminowe. Dla utrzymania budowli w należytym stanie dokonywano prac remontowych i modernizacyjnych. W 1611 roku wyremontowano wieżę w której umieszczono ufundowany przez miejską radę dzwon. Następne prace przeprowadzono po zakończeniu wojny 30-letniej. W 1687 roku zakończono budowę nowej ambony, a w 1693 dokonano kolejnego remontu wieży. W 1830 roku nadbudowano wieżę zwieńczając ją ośmioboczną nadbudową.

Architektura

   Kościół usytuowano w zachodniej części lokacyjnego miasta w odległości zaledwie około 8 metrów od murów obronnych. Wynika z tego, iż zapewne oprócz sakralnych pełnił też funkcję obronno – strażniczą. Po przebudowie z XV wieku był on budowlą późnogotycką, murowaną z cegły i kamienia, halową. Posiadał trzy nawy, węższe of korpusu, zamknięte trójbocznie prezbiterium, czworoboczną wieżę oraz przybudówkę od strony północnej mieszczącą zapewne zakrystię. Elewacje kościoła ozdobiono fryzem o motywie czterolistnym. Fasada wschodnia i zachodnia korpusu nawowego została ozdobiona szczytami z bogatą dekoracją blendową, a całość korpusu i prezbiterium wzmocniono zewnętrznymi przyporami.
   W drugiej połowie XVI wieku po zawaleniu części wieży zachodniej wzniesiono nową, smuklejszą wieżę po stronie południowej prezbiterium. Pierwotna wieża została natomiast obniżona i przekształcona w kruchtę.  W trakcie odbudowy w nawie głównej i prezbiterium założono sklepienia gwiaździste, a w nawach bocznych sklepienie sieciowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa pksul.parafia.info.pl, Historia powstania Kościoła pw. Podwyższenia Krzyża.