Stopnica – kościół Św Apostołów Piotra i Pawła

Historia

   W 1326 roku, za panowania Władysława Łokietka w Stopnicy zbudowana została kaplica św. Anny. W latach 1349-1362 dobudowano do niej istniejący do dziś kościół farny św. Apostołów Piotra i Pawła, którego fundatorem był król Kazimierz Wielki. Według tradycji była to jedna z sześciu fundacji ekspiacyjnych za utopienie ks. Marcina Baryczki, który wypominał mu rozwiązły tryb życia.
   Kościół został zniszczony i złupiony przez Szwedów w 1655 roku, a dwa lata później przez księcia Siedmiogrodu, Jerzego II Rakoczego. Po tych zniszczeniach dach i sygnaturka uległy barokizacji, choć same mury nie były przebudowywane i pozostały gotyckie. W takiej też postaci dotrwały do drugiej wojny światowej. W 1944 i 1945 roku sto procent budynków Stopnicy padło ofiarą wojny, zniszczona została również świątynia stopnicka. Po zakończeniu działań militarnych przystąpiono do odbudowy cennego zabytku. Prace przebiegały w latach 1946- 1958, podczas których zrekonstruowano kościół do pierwotnej postaci.

Architektura

   Kościół otrzymał formę budowli dwunawowej, halowej, z węższym od korpusu, wydłużonym prezbiterium z wielobocznym zamknięciem na wschodzie i dostawioną do niego od północy zakrystią. Elewacje zewnętrzne kościoła wzmocniono przyporami, blisko siebie ustawionymi zwłaszcza w prezbiterium. Pomiędzy nimi przepruto osiem ostrołukowych okien, z tego pięć wysokich, wypełnionych maswerkami w prezbiterium.
   Wewnątrz korpusu na dwóch filarach wsparto sklepienia trójpodporowe, na którym umieszczone zostały zworniki (część z nich przetrwała zniszczenia wojenne). Na krzyżowo – żebrowym i sześciodzielnym sklepieniu prezbiterium umieszczono zwornik przedstawiający głowę Kazimierza Wielkiego, a na zwornikach sklepień nad nawami herby województw polskich z czasów ostatniego Piasta.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stopnicy.