Stolec – kościół Niepokalanego Poczęcia NMP

Historia

   Kościół w Stolcu został zbudowany w pierwszej połowie XIII wieku. W 1240 roku odnotowany został miejscowy sołtys, w 1248 roku książę Henryk III potwierdził, iż przy nadaniu prawa niemieckiego wieśniacy ze Stolca zobowiązani byli do zapłaty dziesięciny z każdego łana, a w 1251 roku w dokumencie wspomniany już został sam kościół. W XVI stuleciu jego wieże zostały podwyższone i zwieńczone nowymi, renesansowymi hełmami, a w XVIII stuleciu dobudowano kruchtę, zakrystię. Niestety przekształcono wówczas także większość okien w nawie. Świątynia, choć pierwotnie katolicka, w latach 1536-1653 i od 1707 roku aż do końca II wojny światowej była kościołem protestanckim. W latach 1837-1863 przeprowadzono restaurację budowli. Nieużytkowana do 1960 roku, dziś jest siedzibą parafii.

Architektura

   Kościół zbudowany został z łamanego kamienia, natomiast jego detale architektoniczne wykonano z piaskowca. Utworzony został z prostokątnej, podłużnej nawy (15,1 x 9,3 metra) oraz krótszego, prostokątnego w planie prezbiterium o dwóch przęsłach (9,3 x 6,9 metra). Jego cechą charakterystyczną zostały dwie czworoboczne, wyniosłe wieże wyrastające ze wschodniej części nawy, tuż przy styku z prezbiterium. Było to rozwiązanie nietypowe dla kościoła w tak małej osadzie, jaką wówczas był Stolec.
    Wewnątrz nawa kościoła pierwotnie przykryta była zapewne drewnianym stropem płaskim. Prezbiterium przykryto sklepieniem z żebrami spływającymi na wsporniki o formie geometrycznej, spięte zwornikami pokrytymi reliefami wczesnogotyckimi.

Stan obecny

   Kościół w Stolcu zachował średniowieczny układ, wyróżniający się rzadko spotykanymi w wiejskich kościołach farnych dwoma wieżami. Wewnątrz świątyni uwagę zwraca późnogotycka polichromia ścienna, nastawa ołtarza z początku XVI wieku oraz sklepienie krzyżowo – żebrowe, wsparte na rzeźbionych wspornikach w prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości S-Ż) i na Łużycach, Wrocław 1994.

Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.