Stawiszyn – kościół św Bartłomieja

Historia

   Kościół wzniesiony został około połowy XIV wieku z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. W XVII wieku został zniszczony przez wojsko szwedzkie, a w 1706 roku uległ spaleniu po uderzeniu pioruna. Później był odnowiony i kilkakrotnie restaurowany. Obecny kształt uzyskał pod koniec XIX wieku, gdy odbudowano zakończenie wieży w stylu neogotyckim oraz sklepienie budowli.

Architektura

   Kościół wzniesiony został z cegły układanej w wątku gotyckim, jako trójnawowa i trójprzęsłowa budowla halowa, z niższym dwuprzęsłwoym prezbiterium, zamkniętym na wschodzie wielobocznie. Przy prezbiterium umieszczono zakrystię, a przy fasadzie wieżę z przebudowanym w neogotyku zwieńczeniem.
   Wnętrze najpewniej w całości przykryte zostało sklepieniami krzyżowo – żebrowymi. W korpusie oparto je na ośmiobocznych filarach międzynawowych przechodzących płynnie w szerokie arkady. W chórze ściany podzielono na dwa poziomy rozdzielone odsadzką przebiegającą na wysokości parapetów okien. Wyrastały z niej lizeny opatrzone wklęskami na narożach, przy czym wklęski te zaczynały się dopiero na pewnej wysokości, tak że granica pomiędzy poziomami była jeszcze bardziej podkreślona. Lizeny osadzono cokołami na odsadzce i poprowadzono w górę płynnie zakrzywiając w ostrołuki, tworzące płytkie przyścienne wnęki (być może nie dokończone). Zastosowane formy były mieszaniną wpływów śląskich (podwieszone na lizenach żebra) i impulsów architektonicznych jakie wywierała gotycka katedra gnieźnieńska (dwie kondygnacje oddzielone gzymsem i odsadzką w tamtejszym prezbiterium, lizeny w korpusie).

Stan obecny

   Kościół został znacznie przekształcony w stylistyce neogotyckiej, przez co jego pierwotne detale architektoniczne w większości zanikły. Sklepienia korpusu nawowego prawdopodobnie zostały w całości wymienione, część jednak oryginalnych detali uchowała się za barokowym ołtarzem głównym w prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kowalski Z., Gotyk wielkopolski. Architektura sakralna XIII-XVI wieku, Poznań 2010.

Strona internetowa regionwielkopolska.pl, Kościół pw. św. Bartłomieja w Stawiszynie.