Stary Zamek – kościół św Stanisława

Historia

   Kościół wzniesiony został w trzeciej ćwierci XIII wieku. Na początku XIV wieku dobudowana została wieża. Od wieku XVI wieku do 1672 roku był świątynią protestancką. Około 1600 roku przebudowano wnętrze, wprowadzając lożę nad zakrystią oraz chór muzyczny przy północnej ścianie nawy. Pokryto także polichromią służki żeber i portal południowy. Po rekatolizacji przeprowadzono remont budowli. W 1694 roku wybudowano w konstrukcji szachulcowej kruchtę południową, która została zastąpiona murowaną po pożarze w 1846 roku. Wybudowano wtedy także przybudówkę przy zakrystii. W 1853 i 1915 roku odnawiano więźbę i pokrycie dachowe kościoła. Ponadto w 1915 roku przeprowadzono prace konserwatorskie przy stropie, zmieniono wykrój otworów okiennych oraz położono nowe tynki wewnętrzne.

Architektura

   Kościół św. Stanisława jest budowlą późnoromańską z wyraźnymi cechami wczesnego gotyku. Jest on orientowany, murowany z kamienia łamanego i regularnie obrobionych ciosów w narożnikach i ościeżach murów. Posiada jedną nawę założoną na planie prostokąta z węższym, zbliżonym do kwadratu prezbiterium, do którego przylega od północy zakrystia. Nawę poprzedza od zachodu czworoboczna wieża. W murach wieży, nawy i prezbiterium zachowane są otwory maculcowe po belkach rusztowania. Naroża nawy i prezbiterium wzmocnione są przyporami z gładzonych ciosów granitowych. W południowej ścianie nawy znajduje się ostrołukowy portal główny z XIII wieku. Po jego obu stronach znajdują się dwa romańskie, kamienne lwy z XII wieku, pochodzące najprawdopodobniej z opactwa augustianów na Ślęży.
   Wnętrze nawy nakryto stropem, a w prezbiterium zastosowano sklepienie krzyżowo – żebrowe, spływające na służki zaopatrzone w kielichowe kapitele i płaskie bazy. W zachodniej części nawy zachowały się wsporniki po istniejącej tu pierwotnie emporze.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jarzewicz J., Kościoły romańskie w Polsce, Kraków 2014.
Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, red. M. Walicki, Warszawa 1971.

Strona internetowa zabytek.pl, Kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika Stary Zamek.