Stare Drawsko – zamek Drahim

Historia

   Zamek drahimski zbudowany został przez rycerski zakon joannitów w latach 1360–1366 na miejscu wcześniejszego grodu słowiańskiego plemienia Drawian, a być może także pierwszej, drewnianej warowni zakonników z połowy XIV wieku. Po zajęciu przez Polskę w 1366 roku sąsiedniego zamku joannitów w Czaplinku, w Drawsku ulokowano siedzibę baliwatu. Dwa lata później Drawsko przyłączone zostało przez Kazimierza Wielkiego do Korony, jednak joannici dalej trzymali zamek jako lenno. Ich próby prowadzenia własnej, nielojalnej w stosunku do polskiego suzerena polityki spowodowały w 1407 roku karny najazd króla Władysława Jagiełły, podczas którego po kilkudniowym oblężeniu rycerstwo polskie zdobyło zamek. Joannici zostali wypędzeni, a Jagiełło ustanowił w Drawsku starostwo grodowe.
   Polscy starostowie z Drahimia stali się postrachem dla kupców podróżujących tzw. Drogą marchijską. Doprowadziło to do interwencyjnej wyprawy mieszczan z Drawska przeciwko staroście Dubisławowi, która zakończyła się w 1422 roku zdobyciem zamku. Jednak zdrada członka załogi okupującej warownię, umożliwiła Polakom odzyskanie Drahimia, który odtąd pozostał w granicach królestwa polskiego aż do 1668 roku.
   Zwycięstwo Polski w wojnie trzynastoletniej i postanowienia II pokoju toruńskiego sprawiły, że zamek drahimski z roli strategicznej twierdzy zszedł jedynie do roli siedziby okręgu administracyjnego. W 1657 roku został oddany w zastaw za długi królewskie elektorom brandenburskim, którzy przejęli go ostatecznie w 1668 roku, po śmierci ostatniego starosty, hetmana Stanisława Rewery Potockiego. W 1758 roku zamek zniszczył pożar, a materiały budowlane z opuszczonej warowni posłużyły do budowy pobliskiego kościoła.

Architektura

   Poprzedzający zamek gród miał kształt elipsy o wymiarach około 46 x 50 metrów. Usytuowano go na przesmyku między jeziorami Żerdno i Drawsko, które zabezpieczały go od wschodu i zachodu. Od północy i południa fosy odcinały gród od lądu. Nad fosą północną przerzucono na palach most. Wysokość wałów wynosiła od 6 do 8 metrów, szerokość u podstawy 10 metrów, a w koronie około 2,6 metra. Od wewnątrz wał wzmocniony był drewnianą konstrukcją, z zewnątrz natomiast obłożony kamieniami, które chroniły przed niszczącym działaniem wody.
   Zamek wykonano z cegły na kamiennych fundamentach, sytuując go na zniwelowanej górnej partii wałów i podniesionym majdanie dawnego grodu. Miał on kształt regularnego czworoboku o wymiarach 41 x 46,5 metra, grubości murów dochodzącej do 2,5 metra i wysokości prawdopodobnie oscylującej wokół 11 metrów. Korona muru zwieńczona była krytym gankiem dla obrońców (zawieszonym na wysokości 9 metrów w gniazdach na belki) i strzelnicami rozmieszczonymi w odległości około 2,5 metra od siebie. W kurtynie północnej znajdowała się brama wjazdowa, a potem wysunięty czworoboczny budynek bramny. Brama prowadziła przez most nad fosą i dalej na niewielki półwysep podzamcza o wymiarach 70 x 30 metrów, oddzielonego od lądu korytem rzeki Drawy. W kurtynie zachodniej umieszczono boczną furtę prowadzącą na trakt obchodzący zamek. Fosy miały 5 metrów głębokości i wzmocnione były drewnianą konstrukcją, a same ich brzegi kamienną okładziną.
   Przy kurtynie południowej stanął główny dom zamkowy o wymiarach 11,5 x 37,5 metra. Wypełniał on całą kurtynę, był trójkondygnacyjny i bez piwnic. Przyziemie pełniło funkcję gospodarczą i więzienną, pokryte było klepiskiem z warstwy ubitej gliny. W części wschodniej znajdował się warsztat menniczy i kuchnia, w zachodniej loch więzienny wykonany z głazów narzutowych, na planie koła o średnicy 3,5 metra, zwężający się lejkowato do jedynie 1 metra na dnie. Na piętrze ulokowano izby mieszkalne, a ponad nimi umieszczono kondygnację spichrzowo – magazynową. Wnętrza pokryte były płaskimi, drewnianymi stropami. Na podwórcu znajdowała się studnia i kamienne, koliste poidło dla koni. W północno – wschodnim narożniku odkryto piwniczkę o wymiarach 4 x 8 metrów z dużą ilością grotów kusz. W pobliżu odkryto także ślady po wytopie rudy żelaza i piec.
   Późniejsze przebudowy dodały na dziedzińcu dwa szachulcowe domy dla starosty i jego pomocnika przy murze zachodnim i wschodnim oraz dwie drewniane, narożne wieżyczki.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w stanie trwałej ruiny z  pełnym obwodem murów zewnętrznych o wysokości wahającej się od 4 do 10 metrów i resztkami ścian głównego domu zamkowego. Obecnie należy do prywatnego Muzeum Motoryzacji i Techniki i jest udostępniony do zwiedzania. Informacje o godzinach, cenach i imprezach kulturalnych znaleźć można na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Radacki Z., Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego, Warszawa 1976.