Stara Zagość – kościół św Jana Chrzciciela

Historia

   Zagość stanowiła pierwszą na ziemiach polskich siedzibę joannitów, których sprowadził tutaj książę Henryk Sandomierski na początku drugiej połowy XII wieku. Wówczas też powstał pierwszy romański kościół oraz szpital. Na początku XIV wieku joannici utracili swoją posiadłość w Zagości na rzecz biskupa kujawskiego Gerwarda, jako odszkodowanie za ich wcześniejsze najazdy na biskupie majątki.
   Około 1353 roku romański kościół przebudowano w stylistyce gotyckiej z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Podobno była to forma pokuty za zabójstwo kanonika Marcina Baryczki. W XVII wieku kościół został zniszczony przez wojska Rakoczego,  a w 1667 roku odnowiony i rekonsekrowany. W latach 1900-1901 został powiększony korpus nawowy świątyni, co niestety poskutkowało bezpowrotnym zniszczeniem wielu romańskich dekoracji rzeźbiarskich.

Architektura

   Pierwotny kościół romański, złożony był z nawy i prosto zamkniętego prezbiterium. Nawa tego kościoła nakryta była stropem płaskim, a prezbiterium posiadało sklepienie krzyżowe. W XIV wieku przedłużono nawę i prezbiterium, które otrzymało trójboczne zamkniecie. W okresie gotyku założono także sklepienie krzyżowo-żebrowe w prezbiterium, ozdobione zwornikiem z rzeźbionym Orłem Piastowskim. Ściany zewnętrzne opięte zostały wówczas uskokowymi przyporami pozwalającymi utrzymać nacisk nowych sklepień na mury obwodowe. Wnętrze oświetlały bardzo wąskie, a jednocześnie wysokie okna ostrołukowe. Nawę i prezbiterium nakryto stromymi dachami dwuspadowymi.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Stara Zagość.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Stara Zagość, kościół św. Jana Chrzciciela, dawny joannitów.