Stara Zagość – kościół św Jana Chrzciciela

Historia

   Zagość stanowiła pierwszą na ziemiach polskich siedzibę joannitów, których sprowadził tutaj książę Henryk Sandomierski na początku drugiej połowy XII wieku. Wówczas też powstał pierwszy romański kościół oraz szpital. Na początku XIV wieku joannici utracili swoją posiadłość w Zagości na rzecz biskupa kujawskiego Gerwarda, jako odszkodowanie za ich wcześniejsze najazdy na biskupie majątki.
   Około 1353 roku romański kościół przebudowano na gotycki z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Podobno była to forma pokuty za zabójstwo kanonika Marcina Baryczki. W XVII wieku kościół został zniszczony przez wojska Rakoczego,  a w 1667 roku odnowiony i rekonsekrowany. W latach 1900-1901 został powiększony korpus nawowy świątyni, co niestety poskutkowało bezpowrotnym zniszczeniem wielu romańskich dekoracji rzeźbiarskich.

Architektura

   Pierwotny kościół romański, złożony był z nawy i prosto zamkniętego prezbiterium. Nawa tego kościoła nakryta była stropem płaskim, a prezbiterium posiadało sklepienie krzyżowe. W XIV wieku przedłużono nawę i prezbiterium, które otrzymało trójboczne zamkniecie. Z okresu gotyku pochodzi także sklepieniem krzyżowo-żebrowe prezbiterium, ozdobione zwornikiem z rzeźbionym Orłem Piastowskim. Ściany zewnętrzne opięte są uskokowymi przyporami. Okna są wąskie, ostrołukowe. Nawę i prezbiterium nakrywają strome dachy dwuspadowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Stara Zagość.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Stara Zagość, kościół św. Jana Chrzciciela, dawny joannitów.