Sławno – miejskie mury obronne

Historia

   Od wczesnego średniowiecza na terenie Sławna funkcjonował gród pomorski, będący ośrodkiem ziemi sławieńskiej, a na przełomie XII i XIII wieku stolicą odrębnego księstwa. Od około 1230 do 1308 roku księstwo sławieńskie należało do Pomorza Gdańskiego, za wyjątkiem lat 1270-1273, gdy władał nim Wisław, książę Rugii. W 1308 roku ziemia słupska i sławieńska zostały opanowane przez Brandenburczyków i przekazane w lenno pomorskiemu rodowi Święców, z inicjatywy których zostało lokowane miasto w 1317 roku. Otrzymało ono osiem lat wolnizny i zapewne wtedy powstały pierwsze, drewniano – ziemne obwarowania.
   Pierwsza wzmianka o murowanych fortyfikacjach pochodzi dopiero z 1400 roku, kiedy to miasto należało do księstwa słupskiego. Prawdopodobnie budowę murów miejskich zaczęto niewiele wcześniej, w drugiej połowie XIV wieku. W 1453 roku wzmiankowana była Brama Koszalińska, a w 1458 roku Brama Słupska.
   Pomyślny rozwój miasta tylko lekko zahamowany został w czasie wojny trzydziestoletniej. W XVIII wieku stan murów miejskich określany był już jednak jako zły, a w XIX wieku rozpoczęto rozbiórki i burzenie obwarowań.

Architektura

   Pierścień obwarowań zakreślał kształt owalu. Powierzchnia miasta wynosiła około 10 ha, a długość linii murów 1250 metrów. Główna oś komunikacyjna przebiegała z południa na północ i przecinała rynek. Od strony wewnętrznej murów obiegała miasto uliczka przymurna. Z powodu późniejszej rozbiórki nie jest pewne, czy miasto posiadało pełen obwód murowanych umocnień. Możliwe, że miejscami pozostał jedynie drewniany częstokół, a ochronę zapewniała rzeka Wieprz i jej rozlewiska.
   Mur obronny wzmocniony był prostokątnymi basztami otwartymi od strony miasta. Wyjątkiem była baszta Więzienna założona na planie koła i zwieńczona stożkowym dachem. Miasto posiadało trzy bramy. Koszalińska i Słupska położone były na głównym szlaku komunikacyjnym, w południowej i północnej stronie miasta. Założone były na planie zbliżonym do kwadratu, pięciokondygnacyjne, przekryte obecnie dachami czterospadowymi.  Cztery górne kondygnacje bram rozczłonkowane są smukłymi blendami, a w dolnych kondygnacjach znajdują się ostrołukowe przejazdy bramne. W elewacjach głównych występują strzelnice przerobione z czasem na otwory okienne. Trzecia Brama Łąkowa zlokalizowana w zachodniej części miasta prowadziła na pastwiska miejskie. W literaturze przedmiotu wymieniana jest jeszcze Brama Polna we wschodniej części miasta. Była to jednak zapewne tylko furta prowadząca na pola uprawne należące do miasta.
    Sławno otaczał od południa kanał odchodzący od rzeki Wieprzy, a łączący się na północy z rzeką Moszczenicą. Ponadto dodatkową obronę stanowiły podmokłe, trudno przejezdne tereny nad Wieprzą. Przez kanał i rozlewiska Wieprzy prowadziły do miasta dwa mosty: do Bramy Koszalińskiej i Łąkowej.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego z obwarowań Sławna przetrwały jedynie Brama Słupska i Brama Koszalińska. Nie są one użytkowane, ani udostępnione dla turystów.

pokaż Bramę Koszalińską na mapie

pokaż Bramę Słupską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Lukas E, Średniowieczne mury miejskie na Pomorzu Zachodnim. Poznań 1975.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012
Ptaszyńska D., Miejskie mury obronne w województwie koszalińskim, Koszalin 1974.