Skrzyszów – kościół św Stanisława

Historia

   Kościół św Stanisława wzniesiony został w 1517 roku z fundacji Jana Amora Tarnowskiego, hetmana wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego. Budowniczym był cieśla Jan z Czchowa, na co wskazuje zachowana sygnatura na portalu. W wyniku rozbudowy przeprowadzonej w latach 1770 – 1776 oraz 1893-1894 powiększono nawę o kaplice o charakterze transeptu, zakrystię i dostawiono słupową wieżę z obiegającą izbicę hurdycją. W drugiej połowie XX wieku odkryto pozostałości ściennych polichromii z początku XVI wieku i końca XVIII wieku. Wkrótce później, w latach 1968 i 1972-1975 przeprowadzono konieczne naprawy kościoła.

Architektura

   Kościół posiada dużą jak na drewnianą świątynię bryłę. Składa się z zamkniętego trójbocznie prezbiterium, otoczonego sobotami  oraz z nawy do której już w okresie nowożytnym od północy i południa dostawiono wydłużone kaplice o charakterze transeptu. Od zachodu dobudowano wieżę z nadwieszoną izbicą. Kościół nakrywają dachy dwuspadowe, pobite gontami z wieżyczką na sygnaturkę.
   Wnętrze nakrywają stropy płaskie ozdobione, podobnie jak ściany, secesyjną polichromią, która przykryła wcześniejszą, późnogotycką z około 1517 roku. Prezbiterium od nawy oddziela półkolisty łuk tęczy z profilowaną belką, na której umieszczony jest późnogotycki krucyfiks z końca XV wieku. W wejściach znajdują się trzy późnogotyckie portale, dwa ostrołukowe i jeden zamknięty w ośli grzbiet.

Stan obecny

   Kościół od czasów późnego średniowiecza został znacznie powiększony i rozbudowany, lecz w stylistyce i o formach nawiązujących do pierwotnej zabudowy, zachował także częściowo późnogotycki detal architektoniczny oraz zabytki malarstwa, rzeźby i rzemiosła. Do najstarszych i najciekawszych elementów wyposażenia należą późnogotyckie stalle z przełomu XV i XVI wieku w prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Brykowski R., Kornecki M., Drewniane kościoły w Małopolsce południowej, Wrocław 1984.
Cisowski B., Duda M., Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Kraków 2005.

Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.