Siewierz – zamek biskupi

Historia

      Prawa miejskie Siewierz uzyskał w 1276 roku i prawdopodobnie wówczas w zakolu rzeki Czarnej Przemszy pośród jej rozlewisk i bagien, wzniesiono drewniano–ziemną siedzibę kasztelanów. Początki murowanego zamku nie zostały do tej pory jednoznacznie ustalone. Najczęściej podaje się XV wiek, lecz prawdopodobnie pierwsze murowane fragment powstały już w XIV wieku.
    Od XIII wieku Siewierz podlegał książętom opolskim. W 1443 roku zadłużony książę cieszyński Wacław I sprzedał zamek wraz z ziemią siewierską biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. Po kilkuletnim sporze z innymi książętami śląskimi, biskupi krakowscy przyjęli świecki tytuł książąt siewierskich, a Księstwo Siewierskie stało się prawie niezależnym organizmem politycznym. Zamek zaczął pełnić rolę administracyjnej i politycznej siedziby tego księstwa.
   W XVI wieku biskupi rozbudowali warownię, nadając jej wystrój renesansowy. Szczególne zasługi należy tu przypisać Janowi Konarskiemu, Andrzejowi Zebrzydowskiemu, Filipowi Padniewskiemu i Franciszkowi Krasińskiemu. W XVII wieku zamek zaczął z wolna podupadać, a dewastację pogłębił najazd Szwedów. Po zniszczeniach wojennych ostatnią większą odbudowę i przebudowę podjęto w latach 1681-1699 z inicjatywy biskupa Jana Małachowskiego. W 1790 roku Sejm Wielki zlikwidował księstwo siewierskie wcielając je do Rzeczypospolitej. Opuszczony przez księcia biskupa Feliksa Pawła Turskiego zamek od tamtej pory popadł w ruinę. Jeszcze w czasie wojen napoleońskich był wykorzystywany militarnie, jednak od 1807 pozostawał już niezamieszkany.

Architektura

     Najstarszy murowany zamek składał się z cylindrycznej wieży o średnicy 9 metrów i muru obwodowego. Wjazd do warowni prowadził w południowej partii obwodu. Około połowy XV wieku został wzmocniony budowlą bramną. W kolejnej fazie, przed 1518 rokiem wzniesiono nową wieżę bramną w północnej części założenia. Wzniesiono także dom mieszkalny na wschód od wieży, którą rozebrano prawdopodobnie w latach 30-tych XVI wieku. Z jej materiału wybudowano południowe i zachodnie skrzydło zamku. W 1575 roku wzniesiono taras dla artylerii, a bramę wjazdową umocniono dwukondygnacyjnym przedbramiem.

Stan obecny

    Zamek znajduje się obecnie w formie trwałej ruiny. Zachowały się zewnętrzne mury skrzydeł mieszkalnych z wyjątkiem ściany południowej, dwa pełne fragmenty ścian skrzydeł mieszkalnych od strony dziedzińca, wieża nad bramą główną, barbakan, fragmenty oryginalnej kamieniarki oraz XVI-wiecznych murów obronnych.
     W okresie maj – wrzesień zamek można zwiedzać od poniedziałku do piątku w godz. od 10.00 do 15.00. W weekend w godz. od 10.00 do 18.00. W weekendy w lipcu i sierpniu w godz. od 10.00 do 20.00. Zwiedzanie odbywa się za pośrednictwem Punktu Informacji Turystycznej w Siewierzu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.