Siecieborzyce – kościół Matki Boskiej

Historia

   Kościół w Siecieborzycach powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku. Po raz pierwszy wzmiankowany był pośrednio w źródłach historycznych w 1273 roku, kiedy to biskup Tomasz II ekskomunikował miejscowego plebana o imieniu Jan. W 1508 roku kościół został powiększony o wieżę, kruchtę oraz zakrystię. Zastąpiono wtedy także płaski strop nad nawą ceglanymi sklepieniami. Prawdopodobnie w tym samym czasie powiększono większość otworów okiennych i otynkowano elewacje. Przebudowę przeszedł kościół także w okresie baroku o czym świadczy zwieńczenie kruchty południowej. W 1905 roku przeprowadzono regotyzację kościoła, podczas której m.in. wykonano polichromie na sklepieniach.

Architektura

   Pierwotny kościół wzniesiony został jako budowla orientowana, składająca się z pojedynczej nawy na planie prostokąta (14,4 x 9,5 metra), do której od wschodu dostawione zostało prezbiterium (7,4 x 5,4 metra), także wzniesione na rzucie prostokąta. W XVI wieku dostawiona została do niego od północy zakrystia i czworoboczna wieża po zachodniej stronie nawy, usytuowana nieco niesymetrycznie, z lekkim przesunięciem ku południowi. Nawa i niższe od niej prezbiterium nakryte zostały osobnymi dachami dwuspadowymi, a przybudówkę północną nakryto przedłużoną połacią dachu prezbiterium.
   W średniowieczu wejście do kościoła prowadziło od południa, gdzie w ścianie nawy i prezbiterium przebito ostrołucznie zamknięte, uskokowe portale. Z nich nieco bardziej wyszukany był ten w nawie, profilowany. Trzeci ostrołuczny portal prowadził z prezbiterium do zakrystii. Pierwotne okna kościoła były ostrołukowe, rozglifione. Charakteryzowały się niedużymi, wąskimi prześwitami.
   Nawa początkowo przykryta była płaskim, drewnianym stropem, być może opartym na drewnianych słupach  z powodu znacznej szerokości korpusu. W XVI wieku zwieńczono ją sklepieniem sieciowym, prezbiterium gwiaździstym (na miejscu wcześniejszej drewnianej kolebki), a zakrystię kryształowym.

Stan obecny

   Kościół zachował do dnia dzisiejszego wczesnogotycką bryłę wraz z gotycką wieżą i zakrystią (powiększoną o nowożytną kruchtę od południa), lecz wiele pierwotnych detali architektonicznych zostało przekształconych. Oryginalne okna przetrwały po stronie północnej nawy i wschodniej prezbiterium; zobaczyć można także dwa pierwotne południowe uskokowe portale ostrołukowe i późniejszy północny. Wnętrze nawy przykryte jest dziś sklepieniem sieciowym, prezbiterium gwiaździstym, a zakrystii kryształowym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości P-S), Wrocław 1994.

Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.