Sandomierz – ratusz

Historia

Murowany budynek ratusza wzniesiono w Sandomierzu po najeździe litewskim w 1349 roku, który zniszczył miasto i wcześniejszy drewniany budynek. W XVI wieku, w okresie dobrobytu i pokoju ratusz rozbudowano w duchu renesansu. W wyniku pożaru ratusza w 1623 roku zawaliła się wieża, ale w ciągu najbliższych lat została odbudowana. Ratusz ucierpiał ponownie w czasie wojen szwedzkich, w wyniku wielkiego pożaru miasta wywołanego wybuchem na sandomierskim zamku. Mocno zniszczone miasto podniosło ratusz z ruin dopiero po około pół wieku. W kolejnym wielkim pożarze miasta w 1757 roku spłonęły dachy i pomieszczenia piętra oraz przybudowane do ratusza kramy. Budynek jednakże dość szybko odnowiono, jednocześnie, w 1759 roku król August III wystawił dokument zakazujący budowy kramów i rzemieślniczych jatek na parcelach obok ratusza. W ciągu kolejnych dziesięcioleci stan ratusza gwałtownie się pogorszył i jego stan był tak zły, że w ramach planu regulacyjnego miasta proponowano jego rozbiórkę. Na szczęście przeprowadzono w 1873 generalny remont, kontynuowany w 1905 roku.

Architektura

Pierwotny gotycki ratusz był budowlą na planie kwadratu zwieńczoną wysoką, ośmioboczną wieżą. Jest to dzisiejsza południowa część budynku. Po 1511 roku został rozbudowany w formę wydłużonego prostokąta i zwieńczony attyką. W narożnikach strefy dolnej zwracają uwagę cztery głowy, podobno symbolizujące cztery stany, duchowny, rycerski, mieszczański i włościański, a na wydatnym gzymsie umieszczono półpostaci zwierząt, zapewne lwów. Do północno-wschodniego narożnika budynku przylega masywna przypora mieszcząca wewnątrz dawną latrynę.

Stan obecny

Dziś charakterystyczna sylwetka ratusza jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Sandomierza. Obecnie budynek ratusza pełni wiele funkcji. Parter przeznaczony jest na cele muzealne, na piętrze umieszczono reprezentacyjne sale władz miejskich Sandomierza, a w pomieszczeniach piwnicznych znajdują się klub z kawiarnią.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Adamczyk-Bomersbach T., Polskie ratusze średniowieczne, “Zeszyty naukowe Politechniki Śląskiej 1997, nr 36, s.77-94.
Strona internetowa zabytek.pl, Ratusz Sandomierz.