Sandomierz – ratusz

Historia

Murowany budynek ratusza wzniesiono w Sandomierzu po najeździe litewskim w 1349 roku, który zniszczył miasto i wcześniejszy drewniany budynek. W XVI wieku, w okresie dobrobytu i pokoju ratusz rozbudowano w duchu renesansu. W wyniku pożaru ratusza w 1623 roku zawaliła się wieża, ale w ciągu najbliższych lat została odbudowana. Ratusz ucierpiał ponownie w czasie wojen szwedzkich, w wyniku wielkiego pożaru miasta wywołanego wybuchem na sandomierskim zamku. Mocno zniszczone miasto podniosło ratusz z ruin dopiero po około pół wieku. W kolejnym wielkim pożarze miasta w 1757 roku spłonęły dachy i pomieszczenia piętra oraz przybudowane do ratusza kramy. Budynek jednakże dość szybko odnowiono, jednocześnie, w 1759 roku król August III wystawił dokument zakazujący budowy kramów i rzemieślniczych jatek na parcelach obok ratusza. W ciągu kolejnych dziesięcioleci stan ratusza gwałtownie się pogorszył i jego stan był tak zły, że w ramach planu regulacyjnego miasta proponowano jego rozbiórkę. Na szczęście przeprowadzono w 1873 generalny remont, kontynuowany w 1905 roku.

Architektura

Pierwotny gotycki ratusz był budowlą na planie kwadratu zwieńczoną wysoką, ośmioboczną wieżą. Jest to dzisiejsza południowa część budynku. Po 1511 roku został rozbudowany w formę wydłużonego prostokąta i zwieńczony attyką. W narożnikach strefy dolnej zwracają uwagę cztery głowy, podobno symbolizujące cztery stany, duchowny, rycerski, mieszczański i włościański, a na wydatnym gzymsie umieszczono półpostaci zwierząt, zapewne lwów. Do północno-wschodniego narożnika budynku przylega masywna przypora mieszcząca wewnątrz dawną latrynę.

Stan obecny

Dziś charakterystyczna sylwetka ratusza jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Sandomierza. Zachował się on w formie otrzymanej w trakcie renesansowej przebudowy. Obecnie budynek ratusza pełni wiele funkcji. Parter przeznaczony jest na cele muzealne, na piętrze umieszczono reprezentacyjne sale władz miejskich Sandomierza, a w pomieszczeniach piwnicznych znajdują się klub z kawiarnią.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Adamczyk-Bomersbach T., Polskie ratusze średniowieczne, “Zeszyty naukowe Politechniki Śląskiej 1997, nr 36, s.77-94.
Strona internetowa zabytek.pl, Ratusz Sandomierz.